|
Verður mjór mikils vísir? 17.2.2005 Í dag verður Kyoto-bókunin að lögum. Hún skiptir ekki síst máli vegna þeirra loftslagsbreytinga sem vísindamenn hafa bent á að geti verið framundan sökum aukinnar losunar gróðurhúsalofttegunda.Því ber að fagna að Kyoto-bókunin öðlist nú lagagildi þó að hún hafi reyndar rýrnað talsvert frá upphaflegum hugmyndum. En mjór er mikils vísir og líklega er Kyoto-bókunin einn mikilvægasti alþjóðlegi samningur sem við Íslendingar höfum gerst aðilar að. Hún snýst um mjög einfaldan hlut: Að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. En af hverju skiptir Kyoto-bókunin – eða öllu heldur hugmyndafræðin á bak við hana – svona miklu máli og er losun gróðurhúsalofttegunda endilega slæm? Það er ekki nema von að fólk spyrji enda eru þeir alltaf einhverjir sem malda í móinn þegar rætt er um loftslagsmál og vilja meina að engin ástæða sé til að hafa áhyggjur. Reyndar virðast þessir sömu aðilar aldrei hafa fundið fyrir neinni mengun í loftinu á Íslandi og telja þess vegna enga ástæðu til að Íslendingar bregðist við – þetta sé vandamál komandi kynslóða og að auki komi öðrum þjóðum ekkert við hvað við gerum við okkar loft. Þetta er hins vegar alrangt. Í fyrsta lagi sýna rannsóknir að koldíoxíð í andrúmsloftinu hefur aukist um meira en 50% frá upphafi iðnbyltingar um miðja 18. öld. Í öðru lagi sýna rannsóknir að á sama tíma hefur hitastig hækkað að jafnaði á jörðinni um 0,7 gráður. Áhrif þessarar hækkunar á vistkerfið eru ófyrirsjáanleg en vísindamenn óttast að ef hitinn hækki um meira en tvær gráður verði ófyrirsjáanleg röskun á öllu vistkerfi jarðarinnar, jöklar bráðni, vatnsborð hækki, skógar eyðist, vatnsskortur verði o.s.frv. Fullástæða er því til að hafa áhyggjur af vaxandi koldíoxíði í andrúmslofti. En loftslagsbreytingar eru ekki eina áhyggjuefnið. Samkvæmt bandarískum rannsóknum er loftmengun þar vestra farin að hafa veruleg áhrif á heilsu fólks en svo virðist sem bein tengsl séu á milli loftmengunar og ótímabærra dauðsfalla. Þetta hefur m.a. verið rannsakað í bandarískum stórborgum þar sem mengunin stafar einkum frá verksmiðjum, orkuverum og bílaumferð. Þessar rannsóknir hljóta að vekja Reykvíkinga til umhugsunar um þær verksmiðjur sem búið er að planta allt í kringum höfuðborgarsvæðið. Risastór álver á Grundartanga og í Straumsvík, járnblendiverksmiðjan á Grundartanga sem fyrirhugað er að stækka og fyrirhuguð rafskautaverksmiðja í Hvalfirði munu mynda verksmiðjuhring um höfuðborgarsvæðið og valda aukinni mengun í andrúmsloftinu. Á sama tíma er bílaeign Reykvíkinga með því mesta sem gerist í vestrænum borgum, eða um 600 bílar á hverja 1000 íbúa. Heilsa borgarbúa er hins vegar greinilega ekki stærsta áhyggjuefni íslenskra stjórnvalda. Því að þótt Kyotobókunin verði að lögum í dag náðu íslensk stjórnvöld að sækja um undanþágu frá bókuninni þannig að Íslendingar „fá“ nú að menga meira en aðrar þjóðir á þeim forsendum að þeir hafi mengað svo lítið hingað til. Þetta var auðvitað gert til að hægt væri að standa við atvinnustefnu ríkisstjórnar Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks sem miðast við verksmiðjur í hverjum firði en lítið er hugsað til framtíðar eða alþjóðasamfélagsins. Hins vegar má lengi vona að Kyoto-bókun verði mikils vísir. Í henni sameinast ríki heims um markmið og skilning á umhverfismálum sem skiptir vissulega máli. Gallarnir eru þeir að bókunin gengur varla nógu langt og að auki hefur stærsta ríki heims, þ.e. Bandaríkin, sem ber ábyrgð á um fjórðungi allrar mengunar, neitað að skrifa undir bókunina og fellst því ekki á markmið hennar um að draga verði úr losun gróðurhúsalofttegunda. Því miður virðist það svo vera að íslensk stjórnvöld, sem löngum hafa hallað sér upp að bandarískum stjórnvöldum þegar kemur að alþjóðlegum samskiptum, ætli nú að elta hin öfgafullu sjónarmið Bandaríkjastjórnar í umhverfismálum líka, sem sést best á undanþágu okkar frá bókuninni. Kyoto-bókunin byrjar nefnilega ekki að skipta máli fyrr en öll ríki eru orðin fullgildir aðilar að henni og eru þar með reiðubúin til að vinna gegn loftmengun af heilum hug. (Grein þessi birtist í DV miðvikudaginn 16. febrúar)
kj
|
