|
Þöggun þjónar engum tilgangi 11.4.2005 Baldur Kristjánsson ritaði nýlega grein í Morgunblaðið þar sem hann hélt því m.a. fram að fólki ætti ekki að leyfast að líkja neinu saman við helstefnu þýskra nasista gagnvart gyðingum. Rökin voru helst þau að helförin væri svo einstæð í sögunni að enginn slíkur samjöfnuður ætti rétt á sér, það ætti ekki að „útvatna“ þessa atburði með samlíkingum.Yfirlýsingar af þessu tagi vekja eflaust marga til umhugsunar um hvort hægt sé að kveða upp slíka dóma og hver sé tilgangur þeirra yfirleitt. Öll efni standa til að taka skrif Baldurs alvarlega, ekki síst þar sem hann hefur um nokkurt skeið tekið þátt í alþjóðlegu samstarfi um baráttu gegn kynþáttahyggju og útlendingaandúð í Evrópu. Ekki þarf að efast um að honum gangi gott eitt til með blaðaskrifunum. En hversu vel stenst þessi fullyrðing sögulega skoðun? Nú er ljóst að þjóðarmorð evrópskra nýlenduvelda á ýmsum þjóðum í Ameríku, Afríku og Ástralíu standast fyllilega samjöfnuð við helförina hvað varðar mannfall og grimmd, þótt útfærslan hafi verið ólík. Þau héldu áfram langt fram á 20. öld. Ekki þarf þó að leita í fjarlæga heimshluta til að finna sambærilega atburði. Fyrsta þjóðarmorðið í Evrópu á 20. öld var framið langt sunnan við Auschwitz og töluvert austan Treblinka. Hryllingurinn hófst 1915 þegar tyrkneskar hersveitir tóku til við útrýmingu Armena í Tyrklandi. Talið er að allt að ein og hálf milljón Armena hafi legið í valnum þegar hinum kerfisbundnu ofsóknum lauk. Frumkvöðlar þessarar herferðar voru svo kallaðir „ungtyrkir“ sem höfðu komist til áhrifa í Tyrklandi 1908. Markmið þeirra var að gera Tyrkland „nútímalegra“ og losa um stjórnunarstíl Ósmanaríkisins forna. Því miður voru þjóðernishreinsanir hluti af þessum nútímalegu stjórnarháttum. Eftir heimsstyrjöldina fyrri héldu tyrkneskir þjóðernissinnar áfram vinnu sinni við að útrýma kristnum áhrifum úr hinu nýja Tyrklandi. Þá var ráðist gegn Assýríumönnum og Svartahafs-Grikkjum sem einnig voru nefndir Pontus-Grikkir og bjuggu í rótgrónum samfélögum við sunnanvert Svartahafið, langt inni í Tyrklandi. Fólk af þessum þjóðflokkum var ýmist myrt, flutt í fangabúðir eða sent í svokallaðar dauðagöngur þar sem því var gert að koma sér suður yfir þvert Tyrkland, alla leið til Sýrlands ef það vildi freista þess að halda lífi. Fjöldi fólks örmagnaðist á þessum hryllilegu ferðalögum þar sem hungur, brennandi hiti og ofbeldi af hendi tyrkneskra hermanna lögðust á eitt. Í fangabúðunum voru menn þrælkaðir og svo þjáðir af hungri, kulda og vosbúð að enginn þarf að efast um tilganginn. Um þetta er sjaldan talað og enn má finna fræðimenn sem þvertaka fyrir að þetta hafi verið skipulegar ofsóknir þótt tölurnar tali sínu máli. Ein og hálf milljón Svartahafs-Grikkja var send í útlegð en 360 þúsund voru drepin eins og tveir þriðjuhlutar allra Assyríumanna eða um 750 þúsund manns. Síðustu leifar þessarar fornu menningarþjóðar, sem enn í dag talar arameísku, búa nú í norðanverðu Írak. Líkindi þessara voðaverka og helfarar gyðinga skömmu síðar ættu að vera ljós hverjum þeim sem um það hugsar. Með því er hvorki gert neitt minna úr örlögum þeirra milljóna sem létu lífið fyrir hendi nasista né þeirri villimannslegu grimmd sem náði hámarki með starfrækslu útrýmingarbúðanna. Notkun tæknilegra uppgötvana í þágu illskunnar þarf nefnilega ekki að koma á óvart í tæknivæddu samfélagi. Það er engan veginn verið að útvatna þær hörmungar sem gyðingar urðu að þola í Evrópu með því að viðurkenna umfang sams konar níðingsverka gegn öðrum hópum. Og þeir sem vilja stuðla að umburðarlyndi þurfa að hugsa sig vel um áður en þeir mælast til þess að þjóðarmorðum sé raðað í sæti eftir einhverjum reglum. Þvert á móti ætti það að vera kappsmál hverjum þeim sem vill vinna gegn hvers kyns fordómum og þjóðernisofstæki að gera sér grein fyrir sögulegu samhengi slíkra hluta. Fátt er jafn stórkostlega varhugavert og að afgreiða nasismann sem einstætt hliðarspor á annars rökréttri og línulegri þróun evrópskra samfélaga til þess sem við þekkjum í dag. Mun skynsamlegra er að horfast í augu við þann óskemmtilega veruleika að slíkt hafði gerst áður og getur gerst aftur. Þjóðarmorðið á gyðingum átti sér fyrirmynd þar sem skipulega var gengið til þess verks að útrýma tilteknum þjóðum og þjóðabrotum með stuðningi, þátttöku og velþóknun stjórnvalda. Ætli menn að vera á verði gagnvart slíkum eyðingaröflum ættu þeir að hugleiða af hverju það sem gerðist í Tyrklandi endurtók sig í Þýskalandi, miklu fremur en að reyna að gefa út siðgæðisviðmið sem geta á endanum unnið gegn yfirlýstu markmiði þeirra sjálfra.
sh
|
