á M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
á

   VÝsindi   

Stjˇrnun

29.1.2006

Eitt sinn snerist s÷nn menntun fyrst og fremst um gu­rŠkni. SÝ­an ur­u til hßskˇlar og hugmyndin um brei­a, almenna menntun festi rŠtur. ┴ 18. ÷ld hˇfu heimspekingar a­ breyta heiminum me­ skynsemina a­ vopni. N˙ ß 21. ÷ldinni erum vi­ komin Ý hring og s÷nn menntun snřst a­eins um eitt. Hin nřju vÝsindi aldarinnar sn˙ast um stjˇrnun.

Stjˇrnun er ˇskilgeti­ afkvŠmi skynsemishyggju upplřsingarinnar. Stjˇrnendur eiga a­ beita ˇskeikulli r÷kvÝsi vi­ a­ taka rÚttar ßkvar­anir. ┴kvar­anir sem eru rÚttar frß ÷llum sjˇnarhornum og ˇhß­ ■vÝ hver ß hlut. HÚr er ■ˇ ß sß annmarki a­ slÝkar ßkvar­anir eru ekki til. Um ■a­ snřst pˇlitÝkin, ßt÷k hagsmuna og hugmynda ■ar sem hver reynir a­ hafa sitt fram. S˙ barßtta getur veri­ ˇvŠgin en h˙n er ■ˇ yfirleitt frekar hei­arleg.

VÝsindi stjˇrnunar felast Ý ■vÝ a­ afneita tilvist ßtaka og ˇlÝkra hagsmuna. Stjˇrnandinn ß a­ komast a­ ôrÚttriö ni­urst÷­u ßn ■ess a­ velta v÷ngum yfir ■vÝ fyrir hvern ni­ursta­an sÚ rÚtt. Stjˇrnun felst Ý ■vÝ a­ finna lausnir, ekki Ý vangaveltum um e­li tilverunnar. Gallinn er bara sß a­ mannsandinn ■roskast ekki ßn slÝkra hugmynda. Lausnin ■arf ekki a­ vera mikilvŠgari en ferli­ sem lei­ir til hennar. Ůessi fyrirvari er ˇkunnur Ý hugmyndafrŠ­i stjˇrnunar. Ůar er lausnin svo mikilvŠg a­ ˇhika­ mß endurskilgreina markmi­in sem henni var Štla­ a­ leysa, reynist h˙n ekki falla a­ ■eim.

N˙na eru ÷ll embŠttiskerfi undirl÷g­ hugmyndafrŠ­i stjˇrnunar. EmbŠttismenn beita henni til ■ess a­ skipuleggja mikilvŠga ■Štti Ý lÝfi fˇlksins sem borgar ■eim laun. Ůeir hanna heilbrig­iskerfi, menntakerfi og borgarskipulag fyrir anna­ fˇlk sem er ekki spurt en fŠr a­ tjß sig Ý ôgrenndarkynninguö e­a kŠrum til einhvers skipulagsapparats. Sums sta­ar lÝta embŠttismenn ß ■a­ sem sitt helsta verkefni a­ njˇsna um fˇlki­ sem ■eir eru Ý vinnu hjß. Ůa­ eru ■eir sem sjß um ô÷ryggismßlö.

En stjˇrnunarßrßttan er ekki bundin vi­ kerfiskarla. N˙tÝmalegir stjˇrnmßlamenn eru fyrir l÷ngu or­nir samdauna ■eim, komnir Ý ôlausnami­a­anö farveg og hŠttir a­ hafa sko­anir e­a sřn ß samfÚlagi­. N˙tÝmalegir stjˇrnmßlamenn birtast ekki almenningi nema sem alvitrir tŠknikratar sem sinna stjˇrnun. Allar athugasemdir vi­ st÷rf ■eirra eru ß misskilningi bygg­ar e­a settar fram af annarlegum hv÷tum, einhverri pˇlitÝk sem ■eir eru a­ sjßlfs÷g­u ekki a­ stunda sjßlfir.

Annars vŠri ekki einu sinni hŠgt a­ skilja pirring i­na­arrß­herra ˙t Ý fˇlk sem tekur ■ßtt Ý lř­rŠ­islegri umrŠ­u Ý sta­ ■ess a­ gleypa vi­ lausninni sem h˙n bo­ar vi­ vanda sem aldrei hefur veri­ tekinn til umrŠ­u. ┴lver er alltaf svari­, ˇhß­ ■vÝ hvort vi­ munum eftir spurningunni. Einsřni ■essa tiltekna rß­herra er au­vita­ ekki nema afbrig­i af hugsun sem er allsrß­andi me­al stjˇrnunarspekinga n˙tÝmans. Hagv÷xtur er ekki lengur mŠlikvar­i ß tiltekna ■rˇun efnahagslÝfsins heldur allsherjarlausn vi­ ÷llum ˇskilgreindum vanda. Ůß skiptir ekki mßli hvort hann er fenginn me­ gegndarlausri rßnyrkju, aukinni launavinnu kvenna e­a einhverju sem kalla mŠtti raunverulega ver­mŠtask÷pun.

Hvernig vŠri heldur annars hŠgt a­ skilja ■rjßhyggju menntamßlarß­herra sem vill gengisfella st˙dentsprˇfi­ ßn ■ess a­ st˙dentar, framhaldsskˇlakennarar e­a nokkur sem mßli­ var­ar hafi be­i­ um ■a­ og ■rßtt fyrir a­ enginn sřnilegur ßvinningur ver­i af minni skˇlag÷ngu. Ůess konar vitleysa vŠri ekki m÷guleg nema Ý umhverfi sem leggur ofurßherslu ß stjˇrnun, a­ taka ßkvar­anir og setja fram lausnir ßn ■ess a­ vandinn hafi nokkurn tÝma veri­ skilgreindur. Ef rß­herra hef­i einsett sÚr a­ bŠta menntakerfi­ hef­i lausnin varla veri­ s˙ a­ gera menntun fˇlks bŠ­i rřrari og einhŠfari. ═ anda stjˇrnunarvÝsinda er hins vegar tekin ßkv÷r­un og markmi­in sÝ­an skilgreind til ■ess a­ falla a­ henni.

Og ■ß komum vi­ aftur a­ menntuninni. ┴ ÷ld ■ar sem stjˇrnun er or­in Š­st vÝsinda hefur brei­ og almenn menntun engan tilgang. H˙n stu­lar a­ upplřsingu, gagnrřninni hugsun og efahyggju. Allt slÝkt ■vŠlist bara fyrir hinum nřju vÝsindum aldarinnar.

┴ 21. ÷ldinni eru ekki a­eins ôismarnirö dau­ir. Ůa­ er ekki nˇg a­ vi­ ■urfum a­ horfa upp ß ôendalok s÷gunnarö. Sjßlf vÝsindabyltingin er deyjandi, upplřsingin er a­ lÝ­a undir lok. H˙n er fˇrnarlamb eigin r÷k- og skynsemishyggju sem hefur afskrŠmst Ý hinum nřjum stjˇrnunarvÝsindum, ôlausnami­a­riö r÷khyggju sem bř­ur ekki upp ß fleiri sv÷r en eitt og leyfir engar spurningar sem ekki fela Ý sÚr rÚtta svari­.

Ůessi pistill birtist Ý FrÚttabla­inu 28. jan˙ar sl.

sj


Prenta grein   Senda grein   TilvÝsunar slˇ­



Leit   Eldra efni   Um M˙rinn
ForsÝ­a   Efst ß sÝ­u
Rss straumur