á M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
á

   Tr˙arbr÷g­   

Er kristin menning eitthva­ til a­ miklast af?

11.2.2006

Fyrir nokkrum ßratugum var ■a­ ekki tilt÷kumßl fyrir ═slendinga a­ vera kristnir. Enda ■ˇtt 98% landsmanna tilheyr­u ■ß ■jˇ­kirkjunni var ekki miki­ fjalla­ um kristin gildi e­a kristna menningararfleif­ ═slendinga. Ůetta ■ˇtti sjßlfsag­ur hlutur en ekki eitthva­ til a­ miklast af. N˙na er or­in breyting ■ar ß og varla hŠgt a­ komast Ý gegnum dagbla­ ßn ■ess a­ finna lei­ara e­a grein ■ar sem hinni kristnu arfleif­ er hampa­. ═ lei­inni er i­ulega undirstrika­ hversu ÷fgalaus og umbur­arlynd kristin tr˙ ═slendinga sÚ og ■ß jafnframt gefi­ Ý skyn a­ svo sÚ ekki um ÷nnur tr˙arbr÷g­ e­a a­rar kristnar ■jˇ­ir. Ůetta vir­ist raunar fyrst og fremst me­vitu­ pˇlitÝk af hßlfu vissra hˇpa Ý ■jˇ­fÚlaginu en ekki neitt gos ˙r ■jˇ­ardj˙pinu. Hˇpskrˇp ═slendinga ß kristnihßtÝ­ina 2000 sřnir nefnilega a­ ■jˇ­in er frekar ßhugalÝtil sem sinn kristna menningararf. En hvers vegna er ■ß ■essi umrŠ­a a­ spretta upp undanfarin misseri? Hva­a tilgangi ■jˇnar h˙n?

Hinn nřvakna­i ßhugi ß kristni, oft af hßlfu fyrrverandi rˇttŠklinga e­a manna sem vi­urkenna a­ sjßlfir sÚu ■eir hßlf tr˙lausir, stafar af ÷­ru en ßhuga ß kenningum Krists. HÚr er fyrst og fremst ß fer­ tilraun til a­ gera kristni a­ ■jˇ­hverfu gildi, skapa kristinn äetnˇsentrismaô. Hin kristna menning er ■ß notu­ sem tŠki til a­ skilja ß milli okkar og hinna. äHinirô eru ■ß fyrst og fremst m˙slimar og allt tali­ um kristin gildi li­ur Ý a­ styrkja sjßlfsmynd äokkarô, hvort sem ■a­ er li­ur Ý ästrÝ­i gegn hry­juverkumô e­a ˇskilgreindum ßt÷kum menningarheima.

Hinn kristni etnˇsentrismi er kannski ÷rlÝti­ framandi Ý okkar augum, enda h÷fum vi­ vanist ■vÝ a­ kyn■ßttahyggja sÚ helsta a­fer­ vestrŠnna ■jˇ­a vi­ a­ gera lÝti­ ˙r ÷­rum jar­arb˙um. En fyrir daga kyn■ßttahyggju var a­greining ß grundvelli tr˙arbrag­a raunar megina­fer­ hins kristna heims vi­ a­ skapa ˇvinaÝmyndir. Gy­ingahatur var ekki fundi­ upp af Adolf Hitler og fÚl÷gum hans. N˙na er kristinn etnˇsentrismi aftur kominn ß dagskrß vegna ■ess a­ hinn meinti ˇvinur sem ß a­ ■jappa Vesturl÷ndum saman er heimur islam. Vi­horf ■eirra sem hafa v÷ldin ß Vesturl÷ndum til m˙slima einkennast af or­rŠ­u ofbeldisins. äVi­ô ■urfum a­ rß­ast ß ä■ßô vegna ■ess a­ ä■eirô eru hry­juverkamenn. E­a vegna ■ess a­ ä■eirô eiga gerey­ingarvopn. Íll skiptin sem ävi­ô h÷fum sprengt upp fj÷lskyldur ä■eirraô teljast ekki me­ ■egar vi­ fordŠmum ÷fgamennina hinum megin. Gerey­ingarvopnin äokkarô ekki heldur.

Hinn kristni etnˇsentrismi sŠkir nefnilega fßtt Ý bo­skap Krists. Sag­i ekki Kristur: äHvÝ sÚr­ ■˙ flÝsina Ý auga brˇ­ur ■Ýns, en tekur ekki eftir bjßlkanum Ý auga sjßlfs ■Ýn?ô Ůa­ er augljˇslega ekki Ý hans anda a­ kvarta yfir hatri m˙slima ß tjßningarfrelsinu og gera gys a­ ■vÝ ■egar ■eir rei­ast yfir skrÝpamyndum af M˙hame­ spßmanni Ý d÷nsku dagbla­i, en minnast ekki jafnframt ■ess a­ m˙slimar hafa leyft kristnum m÷nnum a­ i­ka sÝna tr˙ Ý l÷ndum islam ÷ldum saman.. Ůar eru kirkjur ß hverju strßi. Hins vegar hefur ekki enn■ß tekist a­ koma upp mosku fyrir m˙slima Ý stˇrborginni Kaupmannah÷fn, eins og fyrrverandi ritstjˇri Politiken, Herbert Pundik, minnti ß fyrir sk÷mmu. Danm÷rk er ekki frjßlsari en ■etta Ý raun. ═ ReykjavÝk vir­ast rÝkja svipu­ vi­horf. ═ nřjasta hefti tÝmaritsins Grapevine er sagt frß ■vÝ hvernig skipulagsyfirv÷ld Ý ReykjavÝk hafa ■vŠlst fyrir byggingu mosku fyrir m˙slima og byggingu kirkju fyrir kristna sem a­hyllast rÚtttr˙na­arregluna.

Jes˙s sag­i: ä [H]ver sem upp hefur sjßlfan sig, mun au­mřktur ver­a, en sß sem au­mřkir sjßlfan sig, mun upp hafinn ver­a.ô En hinir kristnu etnˇsentristar sem ˙th˙­a m˙slimum vi­ hvert tŠkifŠri fylgja ekki fordŠmi hans. Ůvert ß mˇti ■ß eru dagbl÷­ og hvers konar fj÷lmi­lar ß Vesturl÷ndum uppfull af skrifum um m˙slima sem eru ekkert anna­ en endurtekning ß bŠn farÝseans sem sag­i: äGu­, Úg ■akka ■Úr, a­ Úg er ekki eins og a­rir menn, rŠningjar, ranglßtir, hˇrkarlar e­a ■ß eins og ■essi tollheimtuma­ur.ô

Bo­un Krists er falleg hugmyndafrŠ­i, ß sama hßtt og a­ ■a­ er bŠ­i fallegt og e­lilegt a­ vera stoltur af sÝnu landi og ■jˇ­. En ■Šr hugmyndir eru ekki til sem ekki er hŠgt a­ afbaka og gera a­ grundvelli etnˇsentrisma og sjßlfsdřrkunar.

Greinin birtist Ý FrÚttabla­inu laugardaginn 11. febr˙ar 2005

sj


Prenta grein   Senda grein   TilvÝsunar slˇ­



Leit   Eldra efni   Um M˙rinn
ForsÝ­a   Efst ß sÝ­u
Rss straumur