Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu
Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu

   Listir og menning   

Menning til slu?

2.3.2006

mean einkavingarbylgjan drekkir sklum, bnkum og heilbrigisstofnunum sem er slmt stand gleymist oft tum a tala um einka- og markasvingu lista, ea a sem er jafnan sett undir einn hatt sem menning. Undirritaur s yfir kaffibollanum grmorgun umfjllun um essi ml Frttablainu. ar var rtt vi viskiptafringinn Jhnnu M. lafsdttur, sem hefur kanna hrif rkisstyrkja listir og menningu. stuttu mli voru niurstur hennar r a a s jkvtt og hagsttt a veita styrki til menningarmla, rtt fyrir a margir vilji meina a a s eysla peningum skattgreienda. essum niurstum ber a fagna, enda eru arna komin fram aukin hagfrileg rk fyrir mlinu.

En a verur a skerpa hugmyndafrilegum forsendum mlsins, sem mjg oft vantar umruna. Ef opnari og meiri umra fri fram um hva er menning og hva list, myndi skrar koma ljs hvers vegna markaurinn ekki a stra essum ttum. Og hva er menning? Er a Stefn Jn Hafstein brosandi og heilsandi ljskldum og myndlistarmnnum, eltandi Yoko Ono rndum? Er a rherra sinfnutnleikum brosandi og heilsandi djettsett-liinu hlinu, me drt hvtvn vi hnd? Er a jlabkafli?

t fr essum spurningum vri hgt a tla a menningarhugtaki ni einvrungu yfir listskpun. En svo er endilega ekki. Menning er umhverfi okkar. Hn er sjlfsprottin og nr yfir miklu vara svi heldur en list. Menning er yfirbyggingin samflaginu, lmi sem heldur grunni jflagsins saman. Er hgt a einkava menningu ef hn er sjlfu sr jflagslegt stand? Menningin sjlf getur aldrei ori markasvara sem slk. List getur a hinsvegar. En hva er list?

List framandgerir hlutina fyrir okkur, gerir okkur kleift a sj fyrirbrin nju ea ru ljsi (hr er tt vi au listform eins og vi ekkjum au. a getur veri list a setja vrur innkaupapoka). n listarinnar myndum vi la fram algebruum heimi.

Listin gerir manneskjunni hvort sem hn skapar ea ntur hennar kleift a hugsa abstrakt um fyrirbrin kringum sig, stga yfir rskulda og uppgtva nja hluti forsendum ess a virkja myndunarafli og hugsa lengra. egar list er strt af markanum og hn sett kveinn farveg grraskyni, heftir a skpunarkraft listamannanna og um lei vitakendanna. Um lei vri grafarvegur markaarins sto undir frekari stnun framrunar.

Hugsi ykkur frummennina mla drin sem eir drpu hellisveggina. t fr v fru eir a hugsa framandi um fyrirbrin sem stu eim nst huganum, og ann htt vkkuu eir sjndeildarhring sinn og tku framfrum. Segjum a Bjrglfsfegar kmu ar a og segu hellisbunum a mla einungis vsunda en ekki hin drin v vsundar seldust best, og mla bara raua v a vri inni. Hva myndi a gera anna en a hefta framfr hellisbanna? Listskpun leiir til framrunar.

r mannkynsins eftir v a hugsa abstrakt og skapa einhvers konar list hefur lifa me v fr byrjun. etta er eitt af v sem hefur fleytt okkur ann sta sem vi erum dag. Og hvernig er heimurinn dag? Getur veri a margt af v sem rskeiis hefur fari s v a kenna a skapandi hugsun hafi veri strt me ofurvaldi einhvern htt, hvort sem a var trarlegum ea peningalegum forsendum?

eim tmum sem vi lifum dag, hr sa-kldu landi, gtir ess oft a einkavdd fyrirtki styrki list einhvern htt. a getur oft veri jkvtt og ekki ber a alhfa of miki eim efnum. En lgml markaarins eru slg og vissum svium og hj vissum fyrirtkjum hefur tilhneigingin ori s a byrja er a stra listinni. Styrkirnir geta skuldbundi listaflki og neytt kveinn farveg til ess a fyrirtki gri sem mest. Rkisstyrkir til lista setja engar skorur fyrir listskpunina, og eiga ekki a gera a. Styrkjum list, strum henni ekki.

ehp


Prenta grein   Senda grein   Tilvsunar sl



Leit   Eldra efni   Um Mrinn
Forsa   Efst su
Rss straumur