Mśrinn-vefrit um žjóšmįl, pólitķk og menningu
Mśrinn-vefrit um žjóšmįl, pólitķk og menningu
 

   Nęsta rķkisstjórn   

Kemur samstarf hęgrimanna og vinstrimanna til greina į Ķslandi?

31.3.2006

Žaš viršist liggja ķ loftinu aš Framsóknarflokkurinn sé annaš hvort aš deyja drottni sķnum eša žurfi aš fara ķ endurhęfingu. Ég hef aldrei veriš hatursmašur flokksins žannig aš ég vonast til žess aš hann haldi lķfi ķ nęstu kosningum en fįi žó svo mikinn skell aš Framsóknarmenn geti ekki annaš en hugsaš sinn gang og horfiš frį žeirri hęgristefnu sem hefur leitt flokkinn ķ ógöngur.

Aš vonum hafa menn įhyggjur af žvķ hvaš taki žį viš. Stjórnmįl į Ķslandi eru svo leišinleg aš žau gętu svęft flóšhest. Sömu öfl hafa rįšiš rķkjum ķ tólf įr (žó manni finnist žau vera 112), stjórnarflokkarnir eru nįnast samvaxnir hvaš stefnu varšar, svo aš fyrrum formašur Sjįlfstęšisflokksins sér įstęšu til aš hęla Framsóknarmönnum fyrir aš vera komnir „į hina mįlefnalegu mišju“ en allir sem žekkja Sjįlfstęšismenn vita hvar mišja alheimsins er ķ žeirra huga.

Rķkisstjórnarflokkarnir eru miklu öflugri en fylgiš segir til um. Žeir hafa marga félaga og sterkt fjįrhagslegt bakland, ķtök alstašar ķ kerfinu og ķ višskiptalķfinu og höfšu lengst af 20. öldinni yfirgnęfandi meirihlutafylgi; jafnvel ķ kosningunum 1978 og seinast nįšu žeir 52% atkvęša. Lķkurnar į aš meirihlutinn falli fyrir stjórnarandstöšunni eru sįralitlar žrįtt fyrir augljósa valdžreytu.

Hętturnar sem vofa yfir eru žvķ žessar: 1. Aš Framsóknarflokknum takist enn einu sinni aš fį nęgilegt fylgi rétt fyrir kosningar til aš halda sķnu striki. 2. Aš flokkurinn fįi skell og hverfi śr stjórn en viš tęki stjórn sem yrši jafn hęgrisinnuš en ķ staš Framsóknar kęmu Samfylkingin eša Frjįlslyndiflokkurinn. Ef Sjįlfstęšisflokkurinn fęr žessi rśmu 40% sem honum er spįš nśna gęti hann notast viš žann sķšastnefnda.

Hver yrši stefna žeirrar rķkisstjórnar? Reynslan er žvķ mišur sś aš žegar öflugur hęgriflokkur starfar meš mišjuflokkum eša mišsęknum vinstriflokkum reynast mišjugenin vķkjandi. Hętt er viš aš rķkisstjórn Sjįlfstęšisflokksins og Samfylkingarinnar yrši óžekkjanleg frį nśverandi stjórn. Og Frjįlslyndiflokkurinn er of lķtill og of nįlęgur Sjįlfstęšisflokknum ķ skošunum til aš hafa veruleg įhrif.

Draumastjórn vinstrimanna er aušvitaš önnur en žvķ mišur fjarlęgur möguleiki į žessari stundu. Nśverandi stjórnarflokkar munu ekki missa meirihlutann nema stjórnarandstašan vešji mjög įkaft į žį leiš sem Steingrķmur J. Sigfśsson hefur sett fram: aš nśverandi stjórnarandstaša myndi meš sér raušgręnt bandalag samhentra afla sem stęši saman um nżja stjórn įriš 2007.

Žetta vęri besta lausnin fyrir vinstrimenn en žvķ mišur bendir ekkert til žess aš stjórnarandstašan beri gęfu til aš vešja į hana. Ķ fyrsta lagi hefur Samfylkingin engan įhuga į slķku bandalagi. Fyrir kosningarnar nśna er hśn į leišinni ķ sama ham og įriš 2003, žar sem Samfylkingin er ein ķ heiminum og kosningarnar eiga aš vera eins konar „leištogaprófkjör“. Eins og žį er nś bišlaš mikiš til Framsóknar en tilvist Vinstri-Gręnna fer ķ taugarnar į mörgum ķ Samfylkingunni og einkum sś ósvinna aš hafa ašrar skošanir en hinir į mįlum sem Ingibjörg Sólrśn hefur tilkynnt aš samstaša skuli rķkja um. Af žvķ tilefni hefur frśin bśiš til hugtakiš „jašarflokkar“ en um slķka flokka er ašeins eitt dęmi į heimsvķsu, Vinstrihreyfingin - gręnt framboš. Tilgangurinn er augljós og mį spį mikilli notkun žessa oršs nęstu mįnuši.

Annaš hugtak śr smišju spunameistara Samfylkingarinnar er „stóru flokkarnir žrķr“ og er kįtlegt (ef ekki hlįlegt) aš sjį Samfylkinguna smjašra fyrir Framsóknarflokknum žegar jafnvel fv. žingflokksformašur Framsóknar hefur bent į aš flokkurinn sé į hrašri nišurleiš žessi misserin. En žetta sżnir hvert hugur Samfylkingarinnar stefnir. Samstarf į jafnréttisgrundvelli meš Vinstri-Gręnum er leištogum hennar ekki aš skapi.

Samfylkingunni hefur nś ķ tvķgang mistekist aš komast ķ rķkisstjórn žrįtt fyrir mikla įkefš og įriš 2007 munu menn enn eina feršina lķta į kosningarnar sem bardaga viš hina stjórnarandstöšuflokkana og öll įherslan veršur į aš bķtast um fylgi innbyršis meš žeim afleišingum aš rķkisstjórnin mun halda velli. Enda vęri fįheyrt aš stjórnarflokkarnir fengju meiri skell en įriš 2003, nema stjórnarandstöšunni tękist žaš sem Steingrķmur J. hefur lagt til, aš verša sterk og sameinuš. En žvķ mišur. Ekkert ķ hegšun Samfylkingarinnar į žessu kjörtķmabili veitir tilefni til slķkrar bjartsżni.

Hvaš stendur žį eftir? Eru vinstrisinnašir Ķslendingar dęmdir til įhrifaleysis? Ķ nęstu kosningum er aušvitaš fyrir öllu aš fleiri kjósendur aš veita Vinstrihreyfingunni - gręnu framboši brautargengi sitt. Žaš eru einu skżru skilabošin um breytta stefnu og mišaš viš kannanir eru góšar vonir um aš flokkurinn nįi 15-20% fylgi. Žaš er žó ekki nóg ef flokkurinn situr fastur ķ stjórnarandstöšu meš Samfylkingunni eša einn.

Žess vegna er mikilvęgt fyrir vinstrimenn aš hafa augun opin fyrir öšrum stjórnarmynstrum en flokksmenn hafa einblķnt į hin seinni įr.

Og žį mį spyrja: Kęmi til greina mišaš viš nśverandi ašstęšur aš Vinstrihreyfingin - gręnt framboš fęri ķ rķkisstjórn meš Sjįlfstęšisflokknum? Marga mun hrylla viš slķku en benda mį žó į rök meš žvķ:

1. Į seinustu įrum hefur rķkt mikil hęgrisveifla ķ heiminum. Fjįrmagniš nęr ę meiri völdum og žaš er žrengt aš velferšarkerfinu. Į žessu vilja vinstrimenn gera róttękar breytingar en žaš veršur ekki gert į einum degi. Snśa žarf žróuninni hęgt og rólega viš og endurreisa raunverulega vinstristefnu, į nżjum forsendum umhverfis, frišar og velferšar. Žvķ mišur veršur engum įhrifum nįš ķ bili nema ķ einhverri samvinnu viš aušvaldssinnaša menn, afl žeirra er of mikiš til annars.

Žegar kemur aš afstöšu til aušvaldsins er enginn munur į „stóru flokkunum žremur“. Allir eru žeir nįnast gagnrżnislausir į alręši fjįrmagnsins og Sjįlfstęšisflokkurinn varla verri en hinir. Žar į bę hafa samt żmsir haft įhyggjur af einokunarašstöšu sumra fyrirtękja og hvaš sem veldur žvķ er žar kannski fyrirheit um breytta sżn.

Eins mį benda į žaš hvernig įhrifamenn ķ Samfylkingunni ašhyllast nś markašslausnir ķ heilbrigšiskerfinu og skólakerfinu. Framsóknarflokkurinn er alveg eins. Žaš er žvķ ljóst aš ef Vinstrihreyfingin - gręnt framboš vill įhrif žarf flokkurinn aš nį samkomulagi viš a.m.k. einn kreddufullan aušhyggjuflokk, ef ekki fleiri. Įkvešin teikn eru į lofti um aš Sjįlfstęšisflokkurinn sé žessa dagana aš fęrast frį mestu aušhyggjukreddunum. Į hinn bóginn hefur honum tekist aš hafa žau įhrif į Samfylkinguna og Framsóknarflokkinn aš ķ umręšum um efnahagsmįl og einkavęšingu er oft erfitt aš sjį muninn.

2. Nįkvęmlega sama į viš žegar kemur aš utanrķkismįlunum. „Stóru flokkarnir žrķr“ hafa fengiš hól ritstjóra Fréttablašsins fyrir aš ętla saman aš standa vörš um žį stefnu sem eru trśarbrögš hjį honum og öšrum pótintįtum Ķslands en almenningur hefur mun minni trś į. Allir žessir flokkar hyggjast berjast fyrir įframhaldandi „hervernd“ og žįtttöku ķ NATO. Mörgum hefur brugšiš undanfariš viš aš heyra jafnvel Sjįlfstęšismenn tala af meiri skynsemi en forystu Samfylkingarinnar – og žvķ skal ekki neitaš aš oršręša hennar hefur veriš eins og köld vatnsgusa yfir okkur sem höfum trśaš aš Samfylkingin vęri žrįtt fyrir allt skįrri en stjórnarflokkarnir aš žessu leyti. En getur veriš aš Sjįlfstęšismenn séu jafnvel lķklegri en Össur og Ingibjörg til aš hverfa frį śreltri hernašarstefnu kalda strķšsins? Jafnvel žeir sjį aš mešal žjóšarinnar er ekkert fylgi viš frekari įrįsarstrķš Bushstjórnarinnar.

3. Hvaš umhverfismįl snertir eru bęši Sjįlfstęšisflokkurinn og Samfylkingin farin aš sjį aš sér og a.m.k. aš hluta aš hverfa frį trśnni į stórišjuna. Hęgt ętti aš vera aš nį samkomulagi viš hvorn žessara flokka sem er um ašrar lausnir ķ efnahagsmįlum og hagstęšara efnahagsumhverfi fyrir lķtil og mešalstór fyrirtęki.

4. Ķ mörgum Sjįlfstęšismönnum er félagsleg taug sem aš vķsu er skemmd af kreddubundinni trś į einkaframkvęmd. Žó eru til Sjįlfstęšismenn sem hafa sżnt kjörum žeirra sem eru undir ķ samfélaginu skilning. Aš vķsu er lķtiš aš marka fagurgala Sjįlfstęšismanna ķ Reykjavķk um kjör aldrašra (sem žeir hafa rįšiš meiru um en ašrir seinustu 15 įrin) og engar lķkur į bęttri stöšu žeirra ef sį flokkur stjórnaši einn. En VG gęti örugglega nįš betri įrangri en ašrir ķ aš fį Sjįlfstęšismenn til aš standa viš stóru oršin. Og žaš er reynandi aš kanna hvort Sjįlfstęšismenn eru til višręšu um t.d. réttlįtara skattkerfi. Ķ žeim mįlum vęri Samfylkingin raunar betri samstarfsašili en žó žarf samstarf hinna andstęšu póla til aš tryggja breytingar sem sįtt veršur um.

Aušvitaš yrši aldrei aušvelt fyrir jafn ólķka flokka og Sjįlfstęšisflokkinn og VG aš nį samkomulagi um stjórnarstefnu. En ef žaš tękist yrši žaš stjórn sem endurspeglaši žjóšarviljann betur en ašrar. Höfušmarkmišiš er vitaskuld aš sjónarmiš VG fįi meiru rįšiš og žaš gengur ekki ef flokkurinn takmarkar valkosti sķna, svo ekki sé minnst į ef žaš er viš flokka sem hafa engan sérstakan įhuga į vinstrasamstarfi.

Ķ raun og veru takast nś tvęr stefnur į hér į landi: stefna Sjįlfstęšisflokksins og stefna VG. Sś sķšarnefnda hefur hljómgrunn mešal margra fleiri en kusu flokkinn seinast en hefur ekki rįšiš miklu og kannski er leišin til aš breyta žvķ samstarf viš Sjįlfstęšismenn. Kannski gętu Vinstri-Gręn komiš jafn miklu til leišar og žeim hefur tekist ķ samstarfi viš Samfylkingu og Framsóknarflokk ķ borginni. Kannski meiru.

Ef til vill er sį möguleiki sem hér hefur veriš lżst į rķkisstjórn įriš 2007 ekki raunsęr. En žaš er įstęša til aš ręša hann. Vinstri-Gręn eiga aš vera tilbśin aš vinna meš öllum: Frjįlslyndum, Samfylkingu, Framsóknarflokki eša Sjįlfstęšisflokki. Ein įstęša fyrir aš žaš hefur veriš gaman aš vera ķ VG er aš flokkurinn er nżr og laus viš žrśgandi kreddur ķ flestum stęrstu mįlum. Žaš er óžarfi aš bśa til kreddu um aš žaš sé ašeins ein leiš fęr til įhrifa.

įj


Prenta grein   Senda grein   Tilvķsunar slóš



Leit   Eldra efni   Um Mśrinn
Forsķša   Efst į sķšu
Rss straumur