Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu
Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu

   Mttur auglsinganna   

Velgengni er a vera ekki skrfa!

4.4.2006

Velgengni er a eiga jeppa!" Velgengni er hrai!" Lttu r aldrei leiast!"

Auglsingaslagor af essu tagi trllra hugum okkar n dgum. Allir mgulegir fjlmilar birta essi or. au sast smtt og smtt inn okkur anga til vi frum a tra v statt og stugt a vi sum ekki verug tilverunnar nema a neyta allra essara hluta, verum a vinna af okkur allt vit og fara ljshraa gegnum lfi til ess a vera hamingjusm. Hrai, hrai, velgengni, velgengni, skemmtu r, skemmtu r, eigu, eigu, kauptu, kauptu. Afhverju nota auglsingarnar ll essi or?

Hva eru annars auglsingar? Eru r ekki einfaldlega tki og tl markaarins til ess a koma vrum fyrirtkjanna framfri? J, vissulega. En kaptalisminn kgar. Auglsingar eru einn af veldissprotum hans. stainn fyrir a vi getum liti r gagnrnum augum, eru r ornar a heimilisvinum, og ti fyrir sjlfsagur hluti af deginum. Vi verum san nm fyrir v hver raunverulegur tilgangur auglsinganna er. Strangt til teki eru r ein af grunnstoum ess a ntma kaptalismi lifir svo gu lfi. Skyggjumst aeins undir yfirbor hans.

Formger kaptalismans byggist v a skilja gjrsamlega a vinnu og frtma. essum tveimur ttum er stillt upp hvorum gegn rum - tveir andstir plar hversdagsins. Vinnan er stimplu beint sem leiinleg" og frtminn er leiinlegur" ef maur hefur ekkert a gera. ess vegna verum vi a hafa afreyingu. Hana verum vi a kaupa.

Sem sagt, vi verum a vinna leiinlegu vinnunni til ess a safna peningum, til ess a vi getum svo borga fyrir afreyingu svo a okkur leiist ekki, svo vi verum hamingjusm. Fyrirtkin vera a geta selt hlutina sem au hafa upp a bja, einstaklingarnir vera a kaupa essa hluti, lta fr sr peningana, v annars stvast hjl markaarins (veltan) og allt fer rugl. Vi erum ekki samflagsegnar kaptalsku jflagi. Vi erum neytendur.

a er hgt a grafa enn dpra. Allt menntakerfi samtmanum er nefnilega innan formgerar kaptalismans. Menntun okkar fr grunnskla er stlu. Allan tmann er tnnlast v a vi verum a mennta okkur vel til ess a geta fengi ga vinnu. Vinnan gerir okkur svo kleift a kaupa a sem kaptalisminn segir a vi verum a eiga: jeppa, farsma, njustu ftin, tlvuleiki, flottustu hsggin o.s.frv. Vi verum a gera betur en nunginn vi hliina, verum a eiga flottari og drari hluti til ess a vera stt vi okkur sjlf; til ess a arir viurkenni okkur sem gan og gildan samflagsegn (en raun erum vi fangar neyslunnar). Lgml frambos og eftirspurnar gilda ekki baun hrna, essi tv hugtk eru algjrlega gild hva einstaklinginn varar. au eru einungis notu af markanum til ess a framfleyta sjlfum sr.

Hvar er hi frjlshyggjulega frelsi, egar fyrirtkin troa upp okkur slagorum og auglsingum um hvernig vi eigum a haga lfi okkar? Kjarninn er s, a fyrirtkin boa meiri frelsisskeringu en rki myndi nokkurn tmann gera.

S sem etta ritar ekkir dmi um a sj ra barn hafi komi heim me tsku og handkli r sklanum. essum hlutum voru merki nefnds banka og slagor hans. Starfsmenn bankans hfu komi heimskn sklann og frtt krakkana um starfsemina, hvernig ln virkuu og ar fram eftir gtunum. Fyrirtkin fara near og near essum efnum. au lta ekki okkur sem einstaklinga, heldur vifng og markhpa. Ef , lesandi gur, hugsar t essa hluti mean horfir sjnvarpi ea ekur um gtur einhvers bjarins, taktu eftir v hva auglsingarnar segja r. r segja r hvernig tt a lifa lfi nu, og r segja r ennfremur a srt ekki ngu gildur jflaginu nema gerir etta og hitt og eigir etta og hitt. Kgandi? j.

Skrtin essi formger kaptalismans. a er gileg tilfinning a uppgtva a maur s ltil skrfa einhverri strri vl sem kallast markaur. Framleiddur og slpaur til, skrfaur svo einhvers staar burarstlpa vlarinnar og engin lei er a komast burt - v maur er egar orinn svo mikilvgur hluti af henni, samt svo smr. Er einhver lei t?

J, alveg rugglega. a eru til ruvsi jflagsgerir, en r eru allt annars elis. egar tala er um formger, er hr tt vi undirliggjandi mekanisma, ea hvers konar vihorf sem snd eru gagnvart einstaklingunum og eirra daglega lfi. v sem vi getum kalla ssalisma (getum kalla a eitthva anna, eins og hinn-rtta-isma") eru ekki ger eins skr skil milli vinnu og frtma, en a ir ekki a maur eigi a vinna allan daginn. a ir frekar a vihorfin gagnvart vinnunni eru ekki au smu og kaptalismanum. Einstaklingarnir vinna ekki endilega fyrir sig eina, til ess a f fullt af peningum; til ess a geta keypt fullt af hlutum; til ess a geta sta sig af eim; til ess a lta sr ekki leiast".

jflagsvitundin vri allt nnur. herslan vri a vera hamingjusamur vinnu sinni og frtma um lei, og lta engan stjrna hvernig essu tvennu er htta. Hamingjan felst meal annars v a vera skapandi vinnunni og vera ngur me a hafa unni gott starf, jflaginu til heilla - en ekki peningaeyslu gerviarfir, eyslu fjrmuna sem tk ratma a vinna fyrir.

essi vihorf, ea jflagsvitund, geta aldrei n fram a ganga kaptalskri formger og umhverfi. stan er s a vi vrum ekki slpu til sem skrfur til ess a jna einhverri vl, heldur myndum vi stjrna vlinni og skrfurnar vru vinnan og afkoma hennar. Kaptalsk formger og ssalskir stjrnarhttir eiga enga samlei og geta einfaldlega ekki virka sem heild. a verur a rfa upp tr me rtum. G lei til ess a er a beita gagnrni hinar msu klr kaptalismans. annig er hgt a vinna a hinni undirliggjandi formger og skapa njan og betri jarveg fyrir ntt tr. Vi urfum bara a hafa augun opin.

ehp


Prenta grein   Senda grein   Tilvsunar sl



Leit   Eldra efni   Um Mrinn
Forsa   Efst su
Rss straumur