Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu
Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu

   Umhverfisml   

Forneskjuleg frumefnakenning frjlshyggjunnar

25.4.2006

Menn gleyma v nefnilega oft a vi endurvinnslu arf orku, mis efni, vinnuafl og anna sem fylgir framleislu. Og ef a a blasir vi a endurvinnslan er drari af v a hn gengur aulindir sem meiri skortur er en notaar eru vi hefbundna frgun, hva er a anna en sun? (Vefjviljinn, 14. aprl 2006.)

Tilvitnunin a ofan er fengin af vefsu Andrkismanna, ar sem agnast er t endurvinnslu vegum hins opinbera. N er sannarlega ekkert ntt a Vefjviljinn beiti llum brgum til a rkstyja framhaldandi rnyrkju nttrunni. tilvitnuninni er hins vegar merkilega ljst hva hfundur telur felast aulindum. a er ekki lengur undirliggjandi, heldur beinlnis hluti af rkstuningnum a aulindir veri aeins mldar einvum skala t fr efnahagslegum gra og tapi. ess vegna er a sun a mati hfundar, ef eitthva er gert sem einstaklingar geta ekki haft beinan hag af. a virist ekki hvarfla a pistlahfundinum a til su annars konar vermti en fjrhagslegur vinningur.

Ef til vill gtir hr hrifa fr frumherjum vestrnna vsinda, sem fetuu sig fram leit a byggingarefni alheimsins. Lkindin eru a minnsta slandi. ales fr Mletos taldi a heimurinn vri aeins gerur r vatni. fyrstu voru Forn-Grikkir tregir til a sttast a innleia fleiri en eitt frumefni, enda var hugmyndin s a frumefni hlyti, samkvmt skilgreiningu, a vera eitt og aeins eitt. Me nkvmlega sama htti virast frjlshyggjumenn ekki stta sig vi fleiri en eina tegund af vermtum ef eitthva anna en f er vermtt er a aeins vegna ess a jafngildir inneign fyrir peningum sar meir.

Fljtlega ttuu grsku heimspekingarnir sig v a til a geta skrt alla mismunandi eiginleika efna urfti fleira til og sttust a lokum flestir hugmyndina um fjgur jarleg frumefni. A v leyti virast Forn-Grikkir vera komnir skrefinu lengra en Andrkismenn, rtt fyrir a milli eirra su meira en tv sund r. eir eiga svo enn lengra land me a fylgja runinni efnafri eftir a Dalton setti fram atmkenningu sna fyrir um a bil tv hundru rum.

Eitt a merkilegasta vi sgu frumefnakenninga er hversu skiljanlegt inntak nju kenninganna er fyrir mlsvara hinna eldri. Samkvmt kenningunni um fjgur frumefni er hugsandi a uppgtva nnur frumefni, lkt og efnafringar gera n tilraunastofum. Frumefnin fjgur voru litin orsaka skynjanlega eiginleika efnunum og ef efni var blautt var tali augljst a a vri vegna vatnsins sem ar vri a finna. Ef efni var urrt var skringin vitanlega a eitt af hinum fjrum frumefnunum, eldurinn ea jrin, hefi teki sr ar blfestu. Eins og gefur a skilja er v mgulegt a finna efni ar sem hvorki er vatn n eldur.

etta er sami vandinn og flagshyggjuflk glmir vi egar a gerir tilraunir til a sannfra frjlshyggjumenn um a til su gi sem ekki veri lg inn bankabk. Ggnin sem styja slka fullyringu eru engu minni en rkstuningur Daltons og eftirmanna hans fyrir atmkenningunni. v sambandi ngir lklega a nefna a hugmyndin um a ekki s hgt a kaupa sr hamingju er svo algeng a hn er nstum orin a klisju. Frjlshyggjan virist aftur mti ekki hafa neina lei til a metaka slk sannindi, v frumefnakenning hennar er enn svo frumst a sun getur aeins tt vi arfa eyslu peninga ea jafngildi eirra. rari kenningar metaka hins vegar a umhverfi og margt fleira er frumvermti sem ekki byggjast hinu einfeldningslega frumefni frjlshyggjunnar.

fd


Prenta grein   Senda grein   Tilvsunar sl



Leit   Eldra efni   Um Mrinn
Forsa   Efst su
Rss straumur