Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu
Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu

   Menntaml   

Hverjir mta slenska menntastefnu?

3.5.2006

Stundum er erfitt a skilja hva kemst frttir og hva ekki. Stundum er engu lkara en a etta snist um hver er mesta frttapoppstjarnan. a geta veri stjrnmlamenn en svo er lka gott a vera fringur sem setur fram frttavna fullyringu (stjrnmlafringur segir a Framsknarflokkurinn s a hrynja, hagfringur segir a kaupmttur launa s of mikill o.s.frv.). Ekki leynir sr a sumir eru vinslli litsgjafar en arir og segja greinilega frttavnni hluti. N er til dmis orin til n frttapoppstjarna sem er aalheimild fjlmila um slenskt rannsknasamflag og a er Runlfur gstsson, lgfringur og rektor Hsklans Bifrst, sem getur vart andvarpa um hsklastigi n ess a a s strfrtt. Nema a su sjnarmi hans sem njta svo mikillar hylli fjlmila.

Njasta frttin er s a Runlfur segir a einkava eigi alla slenska hskla. essu var strax slegi upp sem strfrtt og ekkert var spurt um rk ea ggn ea hva geri Runlf frari rum mnnum til a segja okkur hinum hvernig a reka hskla heldur er ng a hinga er kominn rektor og hann segir etta.

Hinga til hefur Verzlunarr slands sem n heitir Viskiptar veri helsta kennivald slenskra fjlmila um menntaml og lklega ber a fagna v a einhver hefur bst ann hp. Hins vegar hljma sjnarmi Runlfs furu lk sjnarmium Rsins alvitra. Lklega er einfalt a lta fjlmila vitna sig um menntaml v a sjnarmiin sem komast frttir eru furu lk hver s sem er fylgjandi einkavingu, gjaldtku og almennu misrtti menntakerfinu (er ntmalegur) mun fljtt komast ennan hp.

mti kemur a fjlmilar leita afar sjaldan til vsindamanna sem eru afkastamiklir og virtir fyrir vsindastarf sitt og spyrja um lit eirra rannsknasamflaginu enda gtu eir mgulega haft vit v. Og alveg er g viss um a a vesalingur minn muni n benda nokkur rk gegn stlru rektors um daginn mun a ekki vekja athygli fjlmila sem segir sna sgu um afstu eirra til mismunandi sjnarmia okkar rektorsins.

g f ekki s a einkaving hskla hafi neinn augljsan vinning fr me sr. Sem stendur eru engir raunverulegir einkasklar slandi heldur borgar hi opinbera fyrir kennslu allra nemenda hsklastigi, h v hvort eir eru opinberum skla ea einkareknum skla. hafa bi opinberir og einkareknir sklar haft fullt frelsi til a afla sr styrkja og annarra srtekna. Einkareknir sklar eru hins vegar hir lgum um opinbera starfsmenn sem virast a mati margra eirra spekinga sem eru vinslir fjlmilum vera verkfri djfulsins sjlfs, sett til a hindra allt framtak og frumkvi.

raun er eim lgum tla a tryggja kvei starfsryggi, a er a ekki s hgt a reka flk n stu, og ekki s hgt a borga sumum meira en rum fyrir smu strf, t.d. krlum meira en konum. Einkareknir sklar urfa ennfremur a stla inn markainn sem sumir telja a geri betri. S markaur er raunar ekki til annar en markaur nemenda sem ttu samkvmt eina mlikvara kaptalismans fremur a skjast eftir stuttu nmi sem veitir h laun en lngu og innihaldsrkara nmi. Hins vegar er aukaverkunin s a aeins er kennt a sem er allra vinslast einmitt augnablikinu. Nmsgreinar sem ekki eru tsku geta tt httu a falla niur og eru r horfnar til langtma.

Akademskt frasamflag alls ekki a vera h duttlungum tskunnar. a arf a byggja breium grunni og ar arf a leggja stund margar lkar greinar, allt fr elisfri til latnu. Hvorttveggja hafa hins vegar til skamms tma veri vinslar greinar sem myndu augljslega falla niur ef skli bor vi Hskla slands yrfti alfari a lta markaslgmlum. Reyndar er H egar ofurseldur reiknilkani menntamlaruneytisins ar sem fjrframlg til einstakra greina rast af fjlda nemenda hverju sinni sem gerir hag smrri greina afar bgan, nmskei falla niur og nmsframbo er mjg takmarka.

Og svo er a auvita lykilatrii; a einkareknir sklar mega innheimta sklagjld af nemendum en a gerir eim kleift a greia kennurum hrri laun en tkast hj opinberum sklum. etta ykir spekingunum alveg srlegur kostur v a etta auki kostnaarvitund nemenda sem leggi aukna stund nmi og svo mismuni etta ekki neinum v a Lnasjurinn lni fyrir gjldunum. Vissulega veldur a mismunun a urfa a taka ln fyrir sklagjldum v ln arf j a endurgreia. a er hllegt a hlusta mialdra flk halda ru eins fram sem engin sklagjld hefur urft a greia sjlft, hefur keypt bir lgu veri og arf ekki a horfast augu vi skuldabyri sem ungt flk arf a axla samtmanum. Kennarar frast yfir v a nemendur keyri um blum og spyrja af hverju nemendur geti ekki allt eins greitt fyrir nmi. eir tta sig ekki v a slenskir hsklanemar eru iulega fjlskylduflk sem arf a sj fyrir sr og arf a velja og hafna hva er eytt og er iulega skuldsett upp topp. a auka enn skuldabyri yngri kynslanna?

En nemendur eru ekki spurir. Fremstu vsindamenn okkar eru sjaldnast spurir. stainn hlusta fjlmilar sama flki og af einhverjum stum er boskapur ess nnast alltaf s sami: Einkaving, sklagjld, markasving. Af hverju tli a heyrist svona sjaldan hinum? Eru eir hvergi ea vilja fjlmilar bara hlusta sama flk fara me smu mntruna aftur og aftur?

Ef slenskir hsklar vilja komast r hinna bestu arf a nlgast mli fr allt ru sjnarhorni. a arf aukin framlg hins opinbera til hsklastigsins og markvissa stefnumtun v hva beri a leggja srstaka herslu . Ekki m lta nmsval nemenda stra fjrveitingu til vsindastarfsins eins og n er gert. Byggja arf eim grunni sem hefur veri lagur af Hskla slands. a arf flugri rannsknasji annig a flk sji tilgang me v a fara doktorsnm sem vita er a gefur ekki endilega hrri tekjur sem stendur skilar a aeins skuldum og harki. a arf flk sem er annt um menntun og vsindi, ekki aeins gastjrnendur sem halda a hgt s a reka akademu eins og rab. Um etta m ra meir fjlmilum.

kj


Prenta grein   Senda grein   Tilvsunar sl



Leit   Eldra efni   Um Mrinn
Forsa   Efst su
Rss straumur