á M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
á

   Dřravernd   

Af spŠnskum ÷pum og Ýslenskum apak÷ttum

19.5.2006

Fyrir um ■remur ßratugum fˇru mßlefni dřraverndunarsinna a­ vekja einhverja raunverulega athygli. Ă sÝ­an hefur vegur ■eirra vaxi­ og skilningur ß ■eirri hugmyndafrŠ­i sem ■eir vinna eftir. ┴hrif ß opinbera stefnu og neysluvenjur almennings hafa aukist a­ sama skapi.

Ůrßtt fyrir ■ennan ßrangur dřraverndunarsinna, sem er afar ˇlÝkur hˇpur innbyr­is ˇlÝkt ■vÝ sem oft vir­ist gefi­ til kynna Ý fj÷lmi­lum, er dřravernd lÝti­ Ý deiglunnni ß ═slandi. ═ fj÷lmi­lum birtist h˙n einkum Ý tengslum vi­ a­ger­ir vafasamra ja­arhˇpa innan dřraverndunarhreyfingarinnar e­a äundarlegô uppßtŠki amerÝsku PETA-samtakanna. Jß, og svo mß ekki gleyma grŠnfri­ungum, sem fß stundum sinn skerf og řmsir landsmenn halda enn a­ hafi s÷kkt bßtum Kristjßns Loftssonar Ý ReykjavÝkurh÷fn. Kemur hÚr margt til. Ef til vill er ■etta vegna ■ess a­ dřravernd vir­ist ekki vera jafn brřnt vandamßl hÚr og vÝ­a annars sta­ar. BŠ­i eru fŠrri dřrategundir og dřr og vi­ h÷fum teki­ upp dřraverndunarl÷g Evrˇpusambandsins sem eru me­ ■eim mann˙­legustu sem v÷l er ß. Ínnur atri­i eins og smŠ­ marka­ar skipta hÚr einnig mßli.

Hva­ sem ■vÝ lÝ­ur ver­ur ═sland vart tali­ me­al framsŠknustu landa Ý ■essum efnum. ┴kve­in svŠ­i og borgir Ý hinum enskumŠlandi heimi hafa lÝklega gengi­ hva­ lengst Ý ■vÝ a­ setja l÷g sem bŠta a­b˙na­ dřra og leggja bann vi­ illri me­fer­ ß ■eim ßsamt nokkrum EvrˇpurÝkjum. Ůannig hafa til a­ mynda ßkve­in matvŠli veri­ b÷nnu­ ■ar sem sřnt ■ykir a­ framlei­slu ■eirra sÚ ß engan hßtt hŠgt a­ telja mann˙­lega, lag­ar hafa veri­ h÷mlur ß dřrasřningar ß bor­ vi­ rˇdeˇ og ßkve­nar lßgmarkskr÷fur veri­ ger­ar til vistarvera dřra. Nřlega bŠttist Spßnn Ý hˇp ■eirra rÝkja sem vilja setja strangari reglur um mann˙­lega me­fer­ ß dřrum. Tilfelli Spßnar er ■ˇ sÚrstakt a­ ■vÝ leyti a­ ■a­ snřst ekki um a­ bŠta a­b˙na­ dřra almennt heldur er Štlunin a­ veita ßkve­num dřrum ßkve­in rÚttindi. ═ lok aprÝl lag­i SˇsÝalistaflokkurinn fram frumvarp Ý ne­ri deild ■ingsins ■ar sem lagt er til a­ simpansar, gˇrillur og ˇrang˙tar fßi lagaleg rÚttindi.

SpŠnskir sˇsÝalistar taka ■arna frumkvŠ­i­ ß sama tÝma og hˇpur vÝsinda- og frŠ­imanna, sem starfa a­ verkefninu The Great Ape Project, berst fyrir ■vÝ a­ Sameinu­u ■jˇ­irnar setji fram yfirlřsingu um fyrrgreindar apategundir Ý lÝkingu vi­ MannrÚttindayfirlřsinguna ■ar sem ■eim yr­u trygg­ ■au grundvallarrÚttindi a­ hafa rÚtt til lÝfs, einstaklingsfrelsis og njˇta verndar gegn illri me­fer­.

Eins og gefur a­ skilja vir­ist ■etta vi­ fyrstu sřn alls ekkert koma ═slendingum vi­ og lÝklega telja margir landsmenn ■etta einfaldlega fßrßnlegt. Og ■eir vŠru ekki einir um ■a­ ■vÝ strax daginn eftir a­ frÚtt um ■etta frumvarp barst til spŠnskra fj÷lmi­la gagnrřndi spŠnski bla­ama­urinn Ignacio Villa ■etta harkalega og setti fram ■ß kenningu a­ kannski vŠri ■etta einfaldlega brag­ lÚlegrar rÝkisstjˇrnar til a­ bŠta vi­ sig fylgi. SˇsÝalistar Štlu­u sÚr a­ veita apategundunum lagaleg rÚttindi, sem Villa telur a­ gŠtu innifali­ kosningarÚtt, me­ ■a­ a­ markmi­i a­ allir aparnir myndu kjˇsa sˇsÝalista Ý nŠstu kosningum!

١ a­ lÝti­ sÚ um apategundir ß ═slandi tel Úg a­ dŠmi Spßns hljˇti a­ vekja fˇlk til umhugsunar. Reynslan hefur sřnt okkur a­ ■a­ tekur nřja hugmyndafrŠ­ilega strauma oft nokkra ßratugi a­ berast til ═slands en Ý ■essum efnum sjßst reyndar merki um ßkve­na hugarfarsbreytingu hjß ßkve­num hˇpi fˇlks, afar litlum ver­ Úg ■ˇ a­ vi­urkenna. En enginn skyldi vanmeta ■essa breytingu ■vÝ h˙n hefur hefur ßhrif ß mannskilning okkur og vi­horf okkar og heg­un gagnvart ÷­rum dřrategundum og nßtt˙runni Ý heild sinni.

John Stuart Mill sag­i einhvern tÝma a­ allar ÷flugar barßttuhreyfingar yr­u a­ ganga Ý gengum ■rj˙ stig: a­ vera haf­ar a­ hß­i og spotti, a­ um mßlefni ■eirra vŠri rŠtt, a­ hugmyndir ■eirra yr­u me­teknar. ËvÝst er a­ umrŠ­a um dřra- e­a nßtt˙rufrelsun nßi ■vÝ marki en a­ minnsta kosti er afar ■arft a­ h˙n fari fram enda ÷llum hollt a­ taka eigin lÝfssko­anir Ý gegn anna­ slagi­. Sta­reyndin er s˙ a­ flestar ■Šr si­fer­ilegu ßkvar­anir sem vi­ t÷kum var­andi ˇmannleg dřr og nßtt˙runa hafa oft og tÝ­um ßhrif ß allan heiminn.

gs


Prenta grein   Senda grein   TilvÝsunar slˇ­



Leit   Eldra efni   Um M˙rinn
ForsÝ­a   Efst ß sÝ­u
Rss straumur