Gráðugir gullgrafarar 23.6.2006 Nú stendur yfir mikil barátta umhverfisverndarsinna í Chile gegn kanadíska gullgrafarafyrirtækinu Barrick Gold. Baráttan er nú farin að vekja athygli um allan heim enda á Barrick Gold ófagra sögu í umhverfismálum hingað til.Fyrirætlanir fyrirtækisins í Chile eru stórbrotnar. Ætlunin er að færa þrjá jökla í Andesfjöllum og skella ísnum á annan jökul, Guanaco, grafa námur og ná upp um 500 kílógrömmum af gulli. Verkefnið kallast Pascua Lama og á að auka hagvöxt í Chile, skila einum og hálfum milljarði Bandaríkjadala til Chile. Sumir kynnu að halda að þetta væri hið besta mál. Gull og peningar í skiptum fyrir þrjá skitna jökla. En eins og venjulega hangir meira á spýtunni. Úr jöklunum renna ár niður í Huasco-dalinn í Chile sem er blómlegt landbúnaðarsvæði. Með þessum aðgerðum minnka árnar og landbúnaðarsvæðið getur þornað upp. Þá er notuð blásýra við gullvinnslu úr slíkum námum. Blásýra er baneitruð og getur tortímt heilum vistkerfum ef hún fer út í umhverfið og telja menn að töluverð hætta sé á því. Að lokum er ljóst að loftmengun af völdum námugraftrarins getur orðið umtalsverð. Íbúar Huasco-dalsins hafa andmælt framkvæmdunum og telja mikilvægara að þeir fái hreint vatn, dalurinn verði áfram frjósamur og loftið haldist hreint en að alþjóðlegt stórfyrirtæki fái að fara sínu fram. Hingað til hafa stjórnvöld og fyrirtækið ekki hlustað og áætlað er að framkvæmdir hefjist af fullum krafti núna í haust. Að færa jöklana sýnir virðingarleysi peningamannanna fyrir náttúrunni. Jöklarnir skipta miklu fyrir vistkerfið, þeir geyma upplýsingar um flóru og fánu Chile frá fornum tímum og í raun veit enginn hvort það er hægt að færa jöklana með stórvirkum vinnuvélum. Hins vegar koma fyrirætlanirnar ekki á óvart. Menn hafa orðið æ stórtækari í að flytja til jarðveg og land og nú er svo komið að vatn er eina fyrirbærið í náttúrunni sem flytur meiri jarðveg en mannkynið á hverju ári en miðað við tölur frá 1995 flytja menn 42 milljarða tonna af jarðvegi árlega en vatnið (t.d. ár sem bera fram aur) 53 milljarða. Jöklar, eldfjöll og vindar eru mun smátækari. Ljóst er einnig að á síðastliðnum tíu árum hafa menn sótt mjög í sig veðrið þannig að líklega eru þeir komnir fast upp að vatninu í þessum samanburði. Virðingarleysi fyrir umhverfinu helst oft í hendur við virðingarleysi fyrir fólki og það sést á kjörum starfsmanna Barrick Gold. Menn hafa gagnrýnt harðlega öryggi og aðbúnað starfsmanna en nú þegar hafa að minnsta kosti fimmtán manns farist við undirbúningsvinnu á svæðinu. Forsvarsmenn Barrick Gold hafa látið gagnrýnina sem vind um eyru þjóta. Þeir bjóðast til að setja peninga í skóla og menningarstarfsemi í Chile í von um að þagga niður í gagnrýnendum og hafa rekið öfluga auglýsingaherferð undir þeirri yfirskrift að þeir séu ábyrgt námufyrirtæki. Umhverfissaga þeirra sýnir hins vegar annað, hvort sem litið er til Ástralíu, Afríku eða Suður-Ameríku. Meðal annars hafa þeir verið sakaðir um að fórna lífi 50 námamanna í Tanzaníu og blásýrumengun við Cowal-stöðuvatnið í Ástralíu. Allt bendir til þess að gullgrafararnir hafi sigur gegn bændum og umhverfisverndarsinnum í Chile. Baráttunni er þó ekki lokið og fjölmörg alþjóðleg umhverfisverndarsamtök hafa blandað sér í málið á síðustu misserum. Því er enn hægt að halda í vonina um að Huasco-dalnum og jöklunum þremur verði bjargað úr klóm hinna gráðugu gullgrafara.
kj
|
