Mśrinn-vefrit um žjóšmįl, pólitķk og menningu
Mśrinn-vefrit um žjóšmįl, pólitķk og menningu
 

   Heilbrigšismįl   

Hvenęr er mašur heilbrigšur?

26.6.2006

Ķ gęr hélt ég aš ég hefši endanlega misst vitiš. Atvikiš varš ķ eldhśsi mķnu ķ Reykjavķk og ég var aš hlusta į sexfréttir Rķkisśtvarpsins mešan ég sinnti eldamennsku eins og góšri hśsmóšur sęmir. Žį kom frétt um Heilbrigšisstofnun Žingeyinga. Fréttin snerist um aš žessi stofnun gerši nś mun fleiri fegrunarašgeršir en įšur. Sķšan var rętt viš lękni į stofnuninni sem var kampakįtur meš žessa žróun og taldi verst aš ekki mętti auglżsa žjónustuna ķ śtlöndum žar sem hér į landi vęri mun ódżrara aš fara ķ lęrapokaašgerš en t.d. ķ Bretlandi. Markašssetja mętti ašgerširnar meš annarri feršamennsku. Fram kom ķ fréttinni aš mešal ašgerša sem hęgt vęri aš velja śr ķ žessum sśpermarkaši heilbrigšisins vęru augnpokaašgeršir, brjóstastękkanir, svuntuašgeršir (sem ku vera einhvers konar strekkingar) og skapabarmaašgeršir.

Žį var mér allri nóg bošiš, matarlystin farin (sem hefur vafalaust haft mjög strekkjandi įhrif) og ég fór meira aš segja į veraldarvefinn til aš kynna mér mįliš žvķ aš eiginlega hélt ég aš mér hefši misheyrst. Eša var virkilega lęknir ķ śtvarpinu aš lżsa žeirri skošun aš best vęri ef hęgt vęri aš auglżsa ķ śtlöndum: Komiš til Ķslands, sjįiš hvalina og fossana sem enn eru eftir og finniš hamingjuna meš žvķ aš fara ķ skapabarmaašgerš? Jį, samkvęmt vef RŚV geršist žetta og į heimasķšu žessarar stofnunar sem kżs aš kenna sig viš heilbrigši mį finna ašgeršalista. Žar kemur fram aš žaš kostar ašeins 24 žśsund krónur aš fara ķ „minnihįttar“ augnpokaašgerš og ašeins 54 žśsund kostar aš lįta „laga“ į sér skapabarmana.

Hvers konar heilbrigši felst ķ žessum višhorfum? Ķ hvers konar samfélagi vilja konur eyša tugum žśsunda ķ aš lįta „laga“ į sér skapabarma? Vęntanlega er hér įtt viš ašgerš sem minnkar slķka barma en samkvęmt nżjustu feguršarstöšlum eiga žeir aš vera smįir og sętir en ekki stórir og grófir — enda ógnar žaš kannski karllęgum višhorfum.

Undirliggjandi pólitķkin ķ žessum ašgeršalista er allrar athygli verš. Enn og aftur er veriš aš sveigja konur aš tilbśnum feguršarstöšlum, ętlunin er enn og aftur aš kśga konur meš žvķ aš žvinga žęr til aš fylgja tķskunni.

Nżleg umręša um aš allt nišur ķ fimmtįn įra stślkur fari ķ lżtaašgeršir til aš „laga sjįlfsmatiš“ sżnir best hversu geggjuš žessi umręša er oršin. Fegrunarašgeršir hafa aušvitaš ekkert meš sjįlfsmat aš gera, žęr eru hins vegar nįtengdar samfélagsmati og hvaš žykir tilhlżšlegt ķ samfélaginu. Og lęrapokar og stórir skapabarmar žykja greinilega ekki tilhlżšilegir. Ekki heldur litlar varir eša žunnt hįr eša stór magi eša augnpokar. Ķ stuttu mįli passar enginn inn ķ stašalinn nema viškomandi geti eytt tugum og hundrušum žśsunda į svoköllušum heilbrigšisstofnunum til aš „laga“ sig.

Er žaš bara ég eša er hlutverk heilbrigšisstofnana aš passa upp į heilbrigši? Andlegt jafnt sem lķkamlegt? Og er žaš heilbrigt aš barnungar stślkur vilji eyša peningum ķ lżtaašgeršir žegar engin eru lżtin? Er ekki eitthvaš annaš sem žarf aš laga, eitthvaš tengt gildismatinu ķ samfélaginu? Og ęttu žeir sem žjóna heilbrigšinu kannski aš reyna aš laga žaš? Žaš er spurning. Eša kannski er ég bara oršin óš.

kj


Prenta grein   Senda grein   Tilvķsunar slóš



Leit   Eldra efni   Um Mśrinn
Forsķša   Efst į sķšu
Rss straumur