Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu
Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu

   Ftkt   

Tmum vi einu prsenti?

10.7.2006

Stundum er nausynlegt a taka sr fr fr fjlmilaumfjllun nokkra daga til a tta sig aalatriunum. Fjlmilar hafa elilega tilhneigingu til a fjalla um a sem er ntt ea ru vsi en ur. etta endurspeglast erlendum orum eins og news", nyheter" og nouvelles".

Strstu vandamlin sem blasa vi mannkyninu eru hins vegar engar frttir. Ftkt sem leiir til hungursneyar og tbreislu sjkdma hefur fylgt mannkyninu fr rfi alda. Einu frttirnar essu sambandi er a sustu rhundruunum hfum vi smtt saman last getuna til a leysa essi vandaml. dag er svo komi a vestrnar jir geta trmt eirri sraftkt sem drepur daglega 30.000 brn undir fimm ra aldri (Vissulega er ftkt afsttt hugtak. En a er ekki afstara en svo a flestir hljti a telja manneskju ftka sem ekki getur brauftt sig og brnin sn, afla sr mengas drykkjarvatns og haft agang a grundvallandi heilsugslu).

tla er a meira en einn milljarur manna lifi slkri sraftkt. Samkvmt tlunum Aljabankans yrftu invddar jir a auka framlag sitt til runarastoar um 40 til 60 milljara bandarkjadala til a helminga tlu nstu 15 rum. A trma ftkt me llu myndi a llum lkindum kosta talsvert meira en tvfldun essarar upphar.

Til a setja essar tlur samhengi m skipta fjrhinni niur fullorna ba ruum lndum. a eru 600 milljnir manna. Auveldlega mtti bta vi efnaa ba ftkra landa, en yrfti lka a draga fr sem ba vi ftkt rkum lndum. S gert r fyrir a etta tvennt vegi upp mti hvort ru m auveldlega reikna t a helmingun ftktar heiminum kostar minna en 0,4% ess sem mealeinstaklingur essum lndum fr laun. Lklega gti 1% af tekjum okkar v trmt lfshttulega ftkt me llu.

etta eina prsent segir til um hversu miklu yrfti a bta vi asto til ftkra ja. v miur vri slk vibt strt stkk fyrir flest rki heims. Markmi Sameinuu janna um a rki ttu veita 0,7% af vergri jarframleislu til runarastoar hafa ekki veri n nema rfum rkjum heims. Meal essara fu rkja eru ngrannajir okkar Danmrku, Svj og Noregi.

a sktur v skkku vi a slendingar gfu aeins 0,17% ri 2003, og enn minna ar ur. a er me v lgsta sem gerist meal rara ja. Sem betur fer stendur til a hkka framlag slands 0,35% fyrir 2009. vantar enn helminginn upp a slendingar uppfylli lgmarki, hva vi leggjum okkar af mrkum til a trma ftkt me llu.

slendingar skera sig r hpi eirra sem gefa minnst til runarastoar me eim htti a vi veitum eim asto sem mest urfa hana a halda. A vsu bendir sumt til ess a etta kynni a breytast me slensku friargslunni", sem heimasu utanrkisruneytisins er skilgreind sem hluti af runarsamvinnu slendinga.

En a er ngjulegt a slenska rki hefur ekki teki lnd eins og Japan sr til fyrirmyndar hva runarsamvinnu varar. Eins og nlega tti frttnmt veita Japanir srstaklega runarasto til rkja sem kjsa rtt" aljalegum rum. Rausnarleg framlg Japans til landa eins og Kiribati og Tuvalu nokkru fyrir fund Alja hvalveiirsins eiga meira skylt vi mtur en runarasto. Bandarkin, sem veita minnst rkra landa til runarastoar (0,1% af jarframleislu), sl ll met plitskri runarasto. Aeins fjrungur af eirri litlu runarasto sem Bandarkin veita fara til ftkustu landanna.

Eins og ur segir ngja markmi S ekki til a koma veg fyrir hrmungarnar sem hr hefur veri fjalla um. Jafnvel tt markmii myndi nst morgun myndi aljasamflagi urfa a horfa upp brn deyja r hungri ea sjkdmum sem auveldlega m koma veg fyrir me drri lyfjagjf (samkvmt UNICEF myndi 1300 krna framlag ngja fyrir blusetningu barns gegn eim sex alvarlegustu sjkdmum sem a v steja). ess vegna urfa siferilega enkjandi bar vestrnna landa a grpa til rttkra agera. r felast einkum tvennu:

fyrra lagi arf a gefa stefnu stjrnmlaflokka mlefnum ftkra rkja meiri gaum. Ekki er rttltanlegt a kjsa flokka sem vilja breytt ea lti btt stand essum efnum. Reyndar ttum vi ekki a leggja minni vigt vi runarasto en t.d. stuning vi styrjaldir og mannrttindabrot ldruum og ryrkjum. Hrmungarnar sem leiir af nverandi stefnu slands til runarsamvinnu eru langtum meiri en nokkrum rum mlaflokki.

Meginreglan er s a flokkar sem stefna a jfnui innan samflags leggi einnig herslu jfnu milli samflaga. Ekki virist vera nein undantekning v hr landi. En runarasto er ekki vinsll mlaflokkur og sterk tilhneiging er til a gleyma honum, bi stefnumtun og egar unni er eftir smu stefnu. eir sem taka tt stjrnmlum til a bta heiminn ttu v a reyna a auka vgi essa mlaflokks, jafnvel tt a s kostna annarra tta utanrkis- og mannrttindastefnu vikomandi flokks.

ru lagi geta allar manneskjur veri vissar um a leggja sitt af mrkum me v a leggja hluta af laununum snum inn hjlparstofnanir bor vi Raua krossinn, Oxfam og UNICEF. Slkar stofnanir hafa langa reynslu af v a koma nausynlegum vrum til eirra sem mest urfa. Nting fjrmuna runarasto hefur enda aukist til muna sustu tuttugu rin, en v miur hafa framlg dregist verulega saman sama tma. Gamla afskunin a runarasto fari hvort e er einungis til rkra einrisherra ekki lengur vi, en hn er enn notu til a gera ftkt og hungursneyir a leysanlegu vandamli hugum margra.

Stareyndin er aftur mti s a me 1% af tekjum rara ja m lklega trma ftkt essari mynd. Ekki er lklegt a allir svari essi kalli svo a margir munu urfa a vera rausnarlegri. Me ntma bankajnustu er eflaust hgt a fra etta hlutfall sjlfkrafa af launareikningi til hjlparstofnunar a eigin vali. a er veruleg fjrh fyrir sem gefa en algjr lfsbjrg fyrir hina sem iggja.

fd


Prenta grein   Senda grein   Tilvsunar sl



Leit   Eldra efni   Um Mrinn
Forsa   Efst su
Rss straumur