Mśrinn-vefrit um žjóšmįl, pólitķk og menningu
Mśrinn-vefrit um žjóšmįl, pólitķk og menningu
 

   Orkumįl   

Leggjum nišur Landsvirkjun!

18.7.2006

Į dögunum leysti Illugi Gunnarsson eyšufyllingarverkefni śr stjórnmįlaskóla Sjįlfstęšisflokksins į sķšum Fréttablašsins. Verkefniš hljóšaši eitthvaš į žessa leiš: „Rķkisfyrirtęki X į ķ vanda vegna Y og Z. Lausnin į žessu er aš einkavęša X.“ Illugi setti nafn Landsvirkjunar samviskusamlega ķ eyšu X og fannst raunar śrlausnin svo góš hjį sér aš hann birti ašra grein um sama efni skömmu sķšar.

Ekki žurfa allir aš vera jafn sannfęršir og Illugi um aš žessi eyšufyllingarformśla virki alltaf og alls stašar. Sérstaklega ekki žegar litiš er til hins sértęka vandamįls sem tengist samningum Landsvirkjunar um orkusölu. Žessir samningar eiga aš heita „višskiptaleyndarmįl“ enda žótt hiš opinbera sé orkusalinn lķkt og vķša annars stašar žar sem orkuverš og allir žęttir samninga eru opinber gögn og hęgt aš taka žį til gagnrżninnar umręšu. Ķ Noregi eru t.d. allir orkusamningar uppi į boršinu og tölur koma fram ķ gögnum sem lögš eru fyrir stóržingiš.

Hér į Ķslandi er farin allt önnur leiš og stjórnmįlamenn lįta jafnvel eins og orkuverš komi žeim ekki viš. Sumir rįšherrar lįta svo ólķkindalega aš af žeirra mįli mį helst rįša aš rķkisstjórnin reki hér enga stórišju- eša virkjanastefnu, heldur sé žaš bara Landsvirkjun sem įkveši žetta og žaš sé ekki stjórnmįlamanna aš kryfja til mergjar forsendur fyrirtękisins.

En hvers vegna er „višskiptaleyndarmįl“ hvaš orkan kostar į Ķslandi? Fyrir žvķ er engin önnur įstęša en tilvist Landsvirkjunar sem orkusala. Įratugum saman komust Ķslendingar įgętlega af įn Landsvirkjunar ķ sķnum orkubśskap. Žjóšin žurfti ekkert rķkisbįkn til aš standa aš sölu orkunnar til kaupenda innanlands og utan. Į žessum tķma lék enginn vafi į žvķ aš orkuvinnsla og orkusala kom stjórnmįlamönnum og allri žjóšinni viš en var ekki einkamįl einhvers fyrirtękis.

Til hvers var žį veriš aš stofna Landsvirkjun? Um žaš mį vitna ķ heimasķšu Landsvirkjunar: „Meš stofnun Landsvirkjunar varš žaš hugsunin aš reka raforkukerfiš og byggja virkjanir śt frį višskiptasjónarmiši. Fyrirtękiš įtti aš hafa fjįrhagslega getu og traustan rekstur til aš standa fyrir frekari uppbyggingu af eigin rammleik.“

Hér mį sjį vanda Landsvirkjunar ķ hnotskurn. Sś „uppbygging“ sem žetta fyrirtęki ķ eigu almennings stendur fyrir er framkvęmd „af eigin rammleik“. Fyrirtękiš mótar m.ö.o. eigin virkjanastefnu ķ staš žess aš lśta ešlilegum leikreglum lżšręšisins. Žaš er žessi žįttur ķ fari Landsvirkjunar sem hlżtur aš valda öllum įhugamönnum um lżšręši įhyggjum. Nżting aušlinda er viškvęmt mįl sem varšar okkur öll og žvķ er bęši ešlilegt og vęnlegt aš umręša og įkvaršanataka um hana fari fram fyrir opnum tjöldum. Hvernig er hęgt aš spyrja gagnrżninna spurninga um nżtingu orkunnar, įhrif mismunandi valkosta į umhverfiš eša viršisaukann af mismunandi valkostum ef mikilvęgum stašreyndum er haldiš innan fyrirtękis sem er ķ eigin hagsmunagęslu og beitir fjįrmunum skattgreišenda óhikaš til žess aš reka įróšur fyrir tilteknum sjónarmišum?

Orkustefna Ķslendinga į ekki aš vera ķ verkahring einhvers fyrirtękis sem gerir hlutina af eigin rammleik. Innan slķks fyrirtękis veršur nefnilega aldrei spurt grundvallarspurninga um hvort žaš sé rétt aš virkja ķ öllum tilvikum. Žvert į móti er žaš beinlķnis markmiš fyrirtękisins aš skapa sjįlfu sér verkefni. Og žaš markmiš er ekki endilega ķ samręmi viš žį stefnu sem meirihluti žjóšarinnar vill skapa meš lżšręšislegum hętti.

Hér eru žvķ tvenns konar vandi į ferš. Ķ fyrsta lagi er žaš leynimakkiš um orkuverš sem ekki ętti aš eiga sér staš af hįlfu rķkisfyrirtękis. Sį vandi stafar hins vegar beinlķnis af tilvist fyrirtękisins sem er ętlaš aš byggja virkjanir af eigin rammleik śt frį višskiptasjónarmiši og lżtur žvķ óešlilega litlu lżšręšislegu ašhaldi. Lausnin į žessu vandamįli er augljóslega ekki sś aš gefa bįkninu sjįlfstęša tilveru sem gróšafyrirtęki. Žvert į móti gildir hér žaš sem eitt sinn var sagt af öšru tilefni: Bįkniš burt.

Landsvirkjun hefur engu uppbyggilegu hlutverki aš gegna sem hiš opinbera getur ekki sinnt meš hagkvęmari og lżšręšislegri hętti, lķkt og gert var ķ įrdaga orkuvinnslu į Ķslandi. Žaš er žvert į móti hęttulegt žegar opinberri stjórnsżslu ķ jafn mikilvęgum mįlaflokki er kippt śr sambandi og mikilvęg įkvaršanataka į sér staš į leynifundum. Og žaš er kominn tķmi til aš stjórnmįlamenn hętti aš skżla sér į bak viš Landsvirkjun žegar um er aš ręša grundvallarmįl varšandi umhverfi og nżtingu aušlinda. Leggjum nišur Landsvirkjun!

Greinin birtist ķ Fréttablašinu laugardaginn 15. jślķ

sj


Prenta grein   Senda grein   Tilvķsunar slóš



Leit   Eldra efni   Um Mśrinn
Forsķša   Efst į sķšu
Rss straumur