á M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
á

   StrÝ­   

Darfur ■arf al■jˇ­legt fri­argŠsluli­ strax

24.8.2006

┴t÷kin Ý Darfur-hÚra­i Ý vesturhluta S˙dan hafa n˙ sta­i­ yfir Ý ■rj˙ og hßlft ßr, e­a sÝ­an Ý febr˙ar 2003. Fri­arsamkomulag milli rÝkisstjˇrnar S˙dan og uppreisnarhˇpsins Frelsishers S˙dans var undirrita­ 5. maÝ sÝ­astli­inn en ■a­ hefur ˇsk÷p lÝti­ a­ segja ■ar sem řmsir a­rir vopna­ir hˇpar tˇku einnig ■ßtt Ý ßt÷kunum en undirritu­u ekki samkomulagi­. Eins og fram kemur Ý frÚttatilkynningu Amnesty International frß ■vÝ fyrir helgi er ßstandi­ Ý hÚra­inu fremur a­ versna en hitt.

Eins og reyndin er um flesta hildarleiki sem eru hß­ir Ý ver÷ldinni, ■ß eiga ßt÷kin Ý Darfur sÚr langan og flˇkinn a­draganda sem erfitt vŠri a­ ˙tskřra Ý stuttu mßli. ═ stuttu mßli mŠtti e.t.v. segja a­ ßt÷kin standi ß milli arabÝskrar rÝkisstjˇrnar S˙dan og Janjaweed-sveita hennar, frß NÝlar-svŠ­inu, og hins vegar afrÝskra uppreisnarhˇpa ˙r Darfur-hÚra­inu. M.÷.o. er oft gefi­ Ý skyn a­ ■a­ sÚu arabar og afrÝkub˙ar sem sÚu a­ kljßst. Ůetta er ■ˇ a­eins rÚtt a­ takm÷rku­u leyti og orsakirnar er a­ finna Ý samspili margra ˇlÝkra ■ßtta eins og nßtt˙ruhamfara og hentistefnupˇlitÝkur.

Vesturlandab˙um hafa borist nokku­ tÝ­ar frÚttir af grimmdarverkum fr÷mdum Ý Darfur. Stjˇrnarherjum var­ lÝti­ ßgengt Ý barßttunni vi­ uppreisnarmenn uns rÝkisstjˇrn S˙dan tˇk a­ mynda vopna­a hˇpa manna af Baggara-Šttbßlkum landsins, betur ■ekkta sem Janjaweed. Janjaweed-li­ar tˇku ■ß til vi­ a­ slßtra og nau­ga saklausum Ýb˙um Darfur-hÚra­s eins og ■eir vissu ekkert betra e­a skemmtilegra. Flest mannrÚttindasamt÷k mi­a vi­ t÷luna 400.000 ■egar mannfall Ý ßt÷kunum er ߊtla­, ■ˇtt a.m.k. einn ßlitsgjafi segi t÷lu lßtinna komna langt umfram 450.000 manns.

En svo var fri­arsamkomulagi­ undirrita­ Ý maÝ, eins og ß­ur segir, og 7000 manna fri­argŠsluli­ AfrÝkusambandsins kom sÚr fyrir ß svŠ­inu. FrÚttatilkynning Amnesty segir hins vegar berum or­um: äAfrÝkusambandi­ og Darfur-fri­arsamkomulagi­ eru a­ breg­ast Ýb˙um Darfur.ô Upplřsinga÷flun samtakanna Ý austurhluta Chad, hinum megin vi­ s˙d÷nsku landamŠrin, hefur leitt Ý ljˇs a­ flestum Ýb˙um Vestur-Darfur er haldi­ Ý gÝslingu Ý b˙­um og bŠjum, og svŠ­i­ er mestan part undir stjˇrn Janjaweed. ┴t÷k ß svŠ­inu hafa aukist frekar en a­ dregi­ hafi ˙r ■eim, mannrÚttindabrot eru tÝ­ari, og aukin hŠtta er ß a­ bardagar brei­ist ˙t til nßgrannarÝkjanna. Li­safna­ur AfrÝkurß­sins hefur hvorki getu nÚ vilja til a­ vernda ˇbreytta borgara. ┴ me­an vir­ist heimsbygg­in ßlÝta a­ allt sÚ ■arna Ý lukkunnar velstandi, e­a ■ykist hreinlega ekki vita betur (Kate Gilmore, a­sto­ar-a­alframkvŠmdastjˇri Amnesty, nota­i or­i­ ächaradeô um vi­mˇt umheimsins).

Ůa­ dugar ekkert minna en almennileg Ýhlutun af hßlfu Sameinu­u ■jˇ­anna til a­ binda endi ß ■jßningar og ■jˇ­armor­ Ý Darfur. Senda ■arf fj÷lmennt fri­argŠsluli­ ß sta­inn til a­ gŠta ÷ryggis Ýb˙anna, tryggja a­ flˇttafˇlk komist heim til sÝn heilt ß h˙fi, og hafa eftirlit me­ afvopnun Janjaweed. Enn fremur ■arf a­ hunsa fullkomlega andst÷­u Omars al-Bashir, forseta S˙dan, gegn komu fri­argŠsluli­s. Ekki er nˇg me­ a­ afsta­a hans Ý mßlinu sÚ fßrßnleg ■ar sem 10.000 manns eru ■egar Ý landinu ß vegum SŮ og me­ sam■ykki rÝkisstjˇrnarinnar; ■a­ er einnig sta­reynd a­ ■egar Janjaweed fr÷mdu sÝna vi­bjˇ­slegu glŠpi ■ß veitti ■essi sama rÝkisstjˇrn ■eim herstu­ning ˙r lofti. ŮvÝ er ljˇst a­ ef SŮ grÝpur ekki inn Ý me­ afgerandi hŠtti mun ■a­ ■ř­a a­ enn eina fer­ina mun saga landa ß bor­ vi­ R˙anda endurtaka sig.

kpˇ


Prenta grein   Senda grein   TilvÝsunar slˇ­



Leit   Eldra efni   Um M˙rinn
ForsÝ­a   Efst ß sÝ­u
Rss straumur