á M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
á

   Fair trade   

Drengileg vi­skipti

19.9.2006

Enginn getur gert allt en allir geta gert eitthva­. Ůessi vel kunnu sannindi eiga svo sannarlega vi­ ■egar rŠtt er um svok÷llu­ drengileg vi­skipti sem kallast ß ensku fair trade.

═slendingar hafa l÷ngum ekki ■ˇtt sÚrlega me­vita­ir neytendur. Ůannig hafa ■eir veri­ seinir a­ taka vi­ sÚr bŠ­i hva­ var­ar umhverfisvŠnar v÷rur og v÷rur sem framleiddar eru og seldar ß drengilegan hßtt.

Drengileg vi­skipti ganga Ý raun ˙t ß ■a­ a­ tryggt er a­ t.d. kaffibˇndinn sem rŠktar kaffibaunir fßi sanngjarnt ver­ fyrir v÷ru sÝna og grei­sla neytandans renni a­ einhverju leyti til hans en ekki a­ megninu til millili­a sem oft fitna eins og p˙kinn ß fjˇsbitanum Ý vi­skiptum Vesturlanda vi­ ■rˇunarl÷ndin.

S˙ hreyfing sem kennir sig vi­ drengileg vi­skipti fˇr af sta­ fyrir r˙mum tveimur ßratugum og hˇfst einmitt hjß kaffibŠndum. N˙or­i­ er hŠgt a­ kaupa mun fleiri v÷rur ß drengilegan hßtt, allt frß ˇlÝfuolÝu til bˇmullar. Fair trade-stimpillinn hefur gert einyrkjum kleift a­ rŠkta t.d. kaffi og banana ■vÝ einhver hluti neytenda křs a­ versla drengilega fremur en a­ kaupa endilega ˇdřrustu v÷runa.

Ůa­ er ■ˇ ekki stˇr hluti. ١ a­ drengileg vi­skipti hafi t.a.m. nŠr ■refaldast ß ßrunum 2001 til 2004 er hlutur ■eirra minni en 0,01% ß heimsmarka­i. Hlutur smßsala skiptir hÚr grÝ­arlegu mßli en til a­ drengileg vi­skipti nßi fˇtfestu er nau­synlegt a­ stˇrmarka­ir bjˇ­i v÷rur merktar fair trade til a­ vi­skiptavinir fßi auki­ val. Ůetta hefur t.d. gerst Ý Sviss me­ ■eim ßrangri a­ hlutur drengilegra vi­skipta hefur stˇraukist.

Lßgv÷ruver­sverslanir hafa hins vegar ekki bo­i­ upp ß v÷rur merktar fair trade og aukinn hlutur ■eirra Ý verslun hefur gert drengilegum vi­skiptum erfitt fyrir. Ůetta ger­ist t.d. Ý Danm÷rku ■ar sem sala ß slÝku┤kaffi hefur snarminnka­ ß undanf÷rnum ßrum eftir a­ lßgv÷ruver­sverslunum fj÷lga­i. Hreyfingin hefur mŠtt ■essu, me­al annars me­ drengilegum kaffih˙sum og sÚrst÷kum auglřsingaherfer­um og vir­ist salan n˙ vera a­ aukast ß nř.

═ allri ■eirri velmegun sem rÝkt hefur hÚr ß landi er fur­ulegt hve hlutur drengilegra vi­skipta er enn lÝtill. ŮvÝ er full ßstŠ­a til a­ hvetja fˇlk til a­ svipast eftir og spyrja um drengilegar v÷rur. ١ a­ hver og einn kaupi kannski bara einn kaffipakka skiptir ■a­ mßli enda safnast ■egar saman kemur. Allit geta gert eitthva­ til a­ hjßlpa ■rˇunarl÷ndunum a­ hjßlpa sÚr sjßlf.

kj


Prenta grein   Senda grein   TilvÝsunar slˇ­



Leit   Eldra efni   Um M˙rinn
ForsÝ­a   Efst ß sÝ­u
Rss straumur