Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu
Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu

   Umhverfisml   

A lra af jarsgunni

29.9.2006

a hefur lngum veri hugaml jarfringa a rannsaka hva olli v a risaelur du t fyrir 65 milljnum ra. Slkir atburir eru ekki einsdmi jarsgunni v fimm sinnum sustu 500 milljn rin hafa flestar lifandi lfverur di t. Loftsteinakenningin sem a skra tdaua risaela laist miklar vinsldir lok sustu aldar og var framhaldinu va beitt til a skra hinar stru breytingarnar lfrki jarar. njasta tlublai Scientific American eru hins vegar kynntar njar hugmyndir sem gtu skrt essa jarsgulegu atburi betur.

Kenningin byggir vtkum rannsknum viamesta tdauanum, en hann tti sr sta fyrir 251 milljn ra. Samkvmt henni var auki magn koltvsrings andrmslofti til ess a hitastigi hkkai. a hafi hrif sjvarlfrki v ar me snarminnkai srefnisupptaka sjvarins vissum svum jararinnar. kvein tegund af bakterum, sem aeins getur lifa srefnasnauu vatni, fr ar me a fjlga sr mjg og framleia gurlegt magn af brennisteinsvetni (H2S). Brennisteinsvetni er lfshttulegt flestum lfverum, . m. mnnum, og annig skrir nja kenningin tdaua 90% allra sjvardra og 70% allra landdra essum tma. Margt bendir til ess a etta eigi ekki aeins vi um etta eina skipti, heldur skri a minnsta kosti a strum hluta tdaua annarra lfvera rum tmum jarsgunni.

Vi vitum lka hversu miki af koltvsringi andrmsloftinu urfti til a trma lfverum me essum htti. Fyrir 56 milljnum ra urfti litlu minna en 1000 hluta r milljn (ppm) af koltvsringi andrmsloftinu til a koma ferlinu af sta. egar lfverur Trastmabilsins du t fyrir 200 milljnum rum var koltvsringur rtt yfir essu sama hlutfalli. dag erum vi gum mlum me um 385 ppm af koltvsringi andrmsloftinu. En ef hlutfalli heldur fram a aukast um 2 ppm eins og n er, ea 3 ppm eins og bist er vi, mun hlutfalli n 900 ppm fyrir nstu aldamt.

Kenningin bendir v sterklega til ess a framhaldandi loftmengun muni hafa verulega alvarlegar afleiingar fyrir mannkyni. Ef ekkert verur gert til a hamla losun grurhsalofttegunda gtu brn okkar ea barnabrn urft a lra a af eigin reynslu hvernig brennisteinsvetni r sj trmir strum hluta alls lfs jrinni. v miur mun mannkyni aldrei f tkifri til a stra sig af v a vera fyrsta tegundin jarsgunni sem hefur tekist a trma sjlfri sr.

fd


Prenta grein   Senda grein   Tilvsunar sl



Leit   Eldra efni   Um Mrinn
Forsa   Efst su
Rss straumur