á M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
á

   Afvopnun   

Ůrjßr ßstŠ­ur til a­ fordŠma kjarnorkuvÝgvŠ­ingu (Ý Nor­ur-Kˇreu og vÝ­ar)

12.10.2006

Tilraunir Nor­ur-Kˇreu me­ kjarnorkuvopn passa ekki inn Ý ■ß mynd um strÝ­ og fri­ sem Švinlega er dregin upp ■egar verja ■arf vÝgvŠ­ingu. Rß­amenn Ý einveldinu Nor­ur-Kˇreu telja sig ■urfa ß kjarnorkuvopnum a­ halda af nßkvŠmlega s÷mu ßstŠ­um og stˇrveldin sem ■egar hafa komi­ sÚr upp kjarnorkuvopnum. Kjarnorkuvopn eru s÷g­ fyrirbyggja strÝ­ og h÷rmungar Ý sta­ ■ess a­ valda ■eim. BandarÝkin hafa lengi ˇgna­ Nor­ur-Kˇreu me­ kjarnorkuvopnum og ˇtalmargt bendir til a­ Japanir sÚu n˙ a­ koma sÚr upp slÝkum vopnum. Ůa­ er enginn munur ß ■essari rÚttlŠtingu Nor­ur-Kˇreub˙a og ■eirri sem hin kjarnorkuveldin ßtta hafa fyrir framlei­slu sinna gerey­ingarvopna. Me­ ■vÝ a­ gagnrřna kjarnorkuvopnatilraunir Nor­ur-Kˇreu eru ■jˇ­h÷f­ingjar stˇrveldanna ■vÝ a­ gagnrřna sÝna eigin hugmyndafrŠ­i um kjarnorkuvopn sem tryggingu fyrir fri­i.

Hver er ■ß gagnrřnin sem kjarnorkuvopnaveldin hafa sett fram ß ßŠtlanir Nor­ur-Kˇreu (og ■ar me­ sÝna eigin hugmyndafrŠ­i)? Ůrj˙ atri­i eru langtum mest ßberandi. ═ fyrsta lagi s˙ lagalega mˇtbßra a­ Nor­ur-Kˇrea hafi ekki hleypt eftirlitsm÷nnum Sameinu­u ■jˇ­anna inn Ý landi­ og a­ tilraunirnar brjˇti gegn bŠ­i banni vi­ tilraunum me­ kjarnorkuvopn og vi­ ˙tbrei­slu ■eirra. Ůa­ er eins og lÚlegur brandari ■egar ■essari mˇtbßru er beitt af BandarÝkjam÷nnum, Pakist÷num og Indverjum ľ hva­ ■ß ═sraelsm÷nnum (■jˇ­h÷f­ingjar allra ■essara landa hafa fordŠmt tilraunirnar). ═ vor s÷mdu BandarÝkjamenn vi­ Indverja um a­ lßta ■eim Ý tÚ tŠknilega a­sto­ til a­ ■rˇa frekari kjarnorkuvopn. Ůa­ eitt og sÚr er har­banna­ samkvŠmt al■jˇ­legum sßttmßlum. Til a­ bŠta grßu ofan ß svart hafa Indverjar ekki fylgt banninu vi­ ˙tbrei­slu kjarnorkuvopna ľ samt semja BandarÝkjamenn vi­ ■ß um tŠkni■ekkingu til a­ b˙a til enn fleiri kjarnorkuvopn. ═sraelsmenn hafa ekki einu sinni opinberlega vi­urkennt a­ hafa kjarnorkuvopn Ý fˇrum sÝnum (ß ■vÝ leikur ■ˇ enginn vafi), hva­ ■ß a­ ■eir veiti eftirlitsm÷nnum S■ a­gang a­ stofnunum sÝnum. BandarÝkjamenn hafa ekki enn■ß fari­ eftir ■eim al■jˇ­legum sßttmßlum gegn kjarnorkuvopnum sem ■eir skuldbundu sig til a­ hlÝta Ý lok sÝ­ustu aldar.

Ínnur mˇtbßran er s˙ a­ Nor­ur-Kˇrea sÚ svonefnt äfanta-rÝkiô (e. rogue state) ľ a­ yfirv÷ldum ■ar sÚ ekki treystandi til a­ axla ■ß ßbyrg­ sem felst Ý yfirrß­um yfir kjarnorkuvopnum. Ůa­ er au­vita­ hßrrÚtt en hi­ sama gildir um rß­amenn Ý hinum rÝkjunum ßtta. Er ═sraelsm÷nnum treystandi til a­ nota ekki kjarnorkuvopn gegn nßgr÷nnum sÝnum ef strÝ­ brřst ˙t? Enn eru landamŠradeilur milli Indlands og Pakistan. BandarÝkjamenn hafa hß­ blˇ­ugustu styrjaldir ■essarar aldar og eru eina ■jˇ­in sem hefur beitt kjarnorkuvopnum Ý strÝ­i. Yfirmenn hermßla Ý ■essum l÷ndum eru jafn miklir äfantarô og ■eir sem fyrirfinnast Ý Nor­ur-Kˇreu.

Ůri­ja algenga mˇtbßran er a­ Kim Jong-il eigi ekki a­ ey­a gÝfurlegum fjßrmunum Ý a­ ■rˇa kjarnorkuvopn ■egar stˇr hluti ■jˇ­arinnar sveltur. ═ mÝnum huga er ■etta versti ■ßtturinn Ý vÝgvŠ­ingu Nor­ur-Kˇreu. En ■a­ ■arf ˇtr˙lega sjßlfsblekkingu til a­ halda ■essu fram en ■egja ß sama tÝma ■unnu hljˇ­i yfir kjarnorkuߊtlunum Indverja og Pakistana. Um ■essar mundir eru hjßlparsamt÷k a­ vinna Ý ■vÝ a­ endurbyggja h˙s Ý Pakistan eftir jar­skjßlftann Ý fyrra. Ëttast er a­ ■˙sundir ver­i ˙ti Ý vetrarkuldanum. Einn af hverjum tÝu Indverjum dregur fram lÝfi­ undir fßtŠktarm÷rkum (ß minna en einum dollara ß dag) og ß ■annig ß hŠttu a­ deyja ˙r vannŠringu. Herna­ar˙tgj÷ld BandarÝkjanna eru mj÷g nŠrri ■vÝ a­ jafnast ß vi­ herna­ar˙tgj÷ld allra annarra ■jˇ­a samanlagt. Samt telja bandarÝskir rß­amenn sig ekki geta sÚ­ af meiru en 0,1% af ■jˇ­arframlei­slu til ■rˇunara­sto­ar (stŠrstur hluti ■eirrar upphŠ­ar fer til ═sraels, Egyptalands og annarra bandamanna).

Eins og vonandi er n˙ ljˇst hafa mˇtbßrurnar ■rjßr gegn kjarnorkuvÝgvŠ­ingu Nor­ur-Kˇreu eitt sameiginlegt. ŮŠr eiga allar jafn vel vi­ um kjarnorkuveldin sem gagnrřnt hafa kjarnorkutilraunirnar eins og Nor­ur-Kˇreub˙a sjßlfa. Munurinn er a­eins sß a­ Ý ■etta sinn beinast vopnin hugsanlega a­ BandarÝkjunum. Au­vita­ eru BandarÝkjamenn ■ess vegna skelka­ir um ■essar mundir. Ůa­ Štti ■ˇ a­ vera or­i­ ljˇst a­ tilraunir Nor­ur-Kˇreu eru ger­ar vegna hˇtana BandarÝkjanna en ekki ■rßtt fyrir ■Šr. Eftir a­ George W. Bush tˇk vi­ forsetaembŠttinu var ÷llum samningavi­rŠ­um vi­ stjˇrnv÷ld Ý Nor­ur-Kˇreu hŠtt. Ůess Ý sta­ er rÝki­ kalla­ eitt af ÷xulveldum hins illa og hˇta­ ßrßsarstrÝ­i. Kim Jong-il er ekki einn um a­ bera ßbyrg­ ß kjarnorkuvopnatilraunum lands sÝns.

Eina lausnin felst Ý ■vÝ a­ hlusta ß Hans Blix og fleiri sem leggja til a­ vi­br÷g­ BandarÝkjamanna eigi a­ felast Ý ■vÝ a­ fara sjßlfir eftir al■jˇ­legum sßttmßlum um kjarnorkuvopn. ═ fyrra unnu BandarÝkjama­ur og ═sraeli nˇbelsver­laun fyrir a­ benda ß a­ Ý deilum e­a samningavi­rŠ­um getur besta lei­in falist Ý ■vÝ a­ gera sÝna eigin st÷­u t÷luvert verri Ý samanbur­i vi­ a­ra. Ůa­ er ekki a­eins ÷llum ÷­rum Ý hag, heldur ■eim sjßlfum um lei­. DŠmi­ sem studdi rannsˇknirnar var einmitt kjarnorkukapphlaupi­ ß sÝ­ari hluta 20. aldarinnar. BandarÝskir og Ýsraelskir rß­amenn Šttu kannski a­ hlusta betur ß nˇbelsver­launahafana sÝna.

fd


Prenta grein   Senda grein   TilvÝsunar slˇ­



Leit   Eldra efni   Um M˙rinn
ForsÝ­a   Efst ß sÝ­u
Rss straumur