Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu
Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu

   Vsindi   

Opi brf til Hannesar Hlmsteins Gissurarsonar

30.11.2006

Undanfari hef g lesi greinar nar Frttablainu, n sast ann 25. nvember, ar sem setur fram msar efasemdir um niurstur vsindamanna um orsakir loftslagsbreytinga og r afleiingar sem r hafa vistkerfi jarar. Lfleg umra um loftslagsbreytingar er af hinu ga, en upphafi slkrar umru er mikilvgt a halda msum grundvallaratrium til haga um eli vsinda.

Vsindalegar sannanir

Byrjum byrjuninni. grein inni segir a essi tilgta [loftslagsbreytingar af mannavldum] virist enn snnu. a er hrrtt, en ekki srlega innihaldsrk stahfing, v hi sama m segja um allar kenningar og ll lgml nttruvsindanna. Engin kenning er snnu eim skilningi a tiloka s a hn muni sar reynast rng. Jafnvel hir einstaklingar [sem] stunda sannleiksleit, eins og kallar Galileo og Marie Curie, snnuu hvorugt kenningar snar og uppgtvanir.

g vil ekki karpa vi ig um merkingu ora, heldur aeins benda a egar talar um sannaar tilgtur er a engin sta til a taka r sur alvarlega. Ef kenning er hins vegar studd tvrum vsindalegum ggnum, t.d. me v a ba yfir miklu skringar- og forsprgildi, hfum vi ga stu til a tla a hn s snn. Vsindaleg velgengni essum skilningi er eini mlikvarinn sem vi hfum kenningar nttruvsindanna.

Sannleikurinn og framinn

segir lka a markmi vsindamanna s ekki lengur a finna sannleikann, heldur a last frama hsklum. Me essu er sterklega gefi skyn a frami vsindamanna rist af ru en gum vsindastarfsins sem eir inna af hendi. En vi hljtum a vera sammla um a hsklar reyni eftir fremsta megni a ba annig um hntana a eir vsindamenn sem n rangri su ekki eir sem hafa gerst sekir um a leyna sannleikanum og hampa lyginni. Vsindasamflagi er ekki gallalaust, en titill greinar innar, Vsindi ea inaur, er villandi vegna ess a ekkert bendir til a anna tiloki hitt.

Hitt er svo enn lklegra, sem gefur sterklega skyn greininni, a vsindin hafi breyst svo 20. ld a n s sur hgt a treysta niurstur eirra. Hva sem sagt verur um hsklakerfi sem einkenndi vsindastarf 20. aldarinnar, er a langtum hagkvmara og hlutlgara en a sem tkaist fyrr ldum. Galileo, svo teki s nrtkt dmi, urfti a reia sig styrki fr rkum furstum og var hur duttlungum eirra. Rmantkin kringum vsindamenn fyrri alda v miur ekki vi rk a styjast, og ekki heldur blsnin hva varar vsindaikun ntmans.

Eftirspurnin eftir heimsendaspm

g tek undir mikilvgi ess a metaka ekki gagnrnislaust allt a sem vsindamenn segja, v ess eru mrg dmi a hagsmunir valdamikilla aila hafi haft ar elileg hrif. En g get ekki veri sammla v a miklu meiri eftirspurn er eftir spm um a, a heimurinn s httu, en um hitt, a hann s a ekki.

Enginn hagnast v a vi gerbreytum lfshttum okkar, eins og segir sjlfur, nema hugsanlega sraf fyrirtki og samtk. greininni gefur skyn a eftirspurnin kunni a stjrnast af nokkurs konar tskusveiflum hverjum tma. En a er hlgilegt a bera essi hrif saman vi hagsmuni olufyrirtkja eins og Shell, BP og Exxon Mobil hi sastnefnda er strsta fyrirtki heims. Ef rist verur af krafti gegn notkun jarefnaeldsneytis munu essi risafyrirtki eiga erfitt uppdrttar. Hvort tli vegi yngra, tmabundnar tskusveiflur ea grundvallarhagsmunir sumra af alstrstu fyrirtkjum heims?

Vi sem fylgjumst me umrunni vitum ar a auki a margir eirra vsindamanna sem efast um loftslagsbreytingar af mannavldum hafa beint ea beint veri styrktir af fyrirtkjum bor vi au sem talin voru upp a ofan. Vilji vsindamaur vera sr ti um styrki er v miklu skynsamlegra a reyna a hrekja kenninguna um hlnun jarar en a stafesta hana. Sem betur fer rast niurstur vsindamanna af fleiru en veraldlegum hagsmunum.

Umra um hva?

lok greinarinnar spyr hvort vsindin su ekki allt of mikilvg til a lta vsindamnnunum einum au eftir? g spyr mti: Eru vsindin ekki allt of mikilvg til a stjrnmlaflokkar og stuningsmenn eirra ri ar rslitum? a er eitt a fjalla gagnrninn htt um vibrg vi vsindalegri kenningu, en allt anna a efast um hana af v a niurstaa hennar hentar ekki mlsta manns. a er gott a hr landi hefjist loksins umra um ennan mlaflokk, en hn m ekki grundvallast misskilningi v hvernig vsindastarfi er htta.

fd


Prenta grein   Senda grein   Tilvsunar sl



Leit   Eldra efni   Um Mrinn
Forsa   Efst su
Rss straumur