Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu
Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu

   Menningarml   

slenskt samflag og listamenn ess

16.12.2006

a er gott a ba allsngtajflagi. N er ht munaar og veraldlegra ga almennt a ganga gar, jafnframt v sem skjlstingar Mrastyrksnefndar, sem fjlga hefur r fr ri, leita nir hennar og umran um fjldann af ftkum slenskum brnum er brennidepli, loksins remur rum eftir a bei var um skrsluna ar a ltandi. sama tma eru flest hfuskld jarinnar a senda fr sr fjlda strmerkilegra fagurbkmennta hinu rlega og sfrnlega jlabkafli. Einnig er Listasafn slands a hefja sningu verkum sumra af fremstu myndlistarmnnum 20. aldarinnar, . m. Matisse. Sningin fer fram hsakynnum safnsins sem yrftu a vera u..b. fjrum sinnum strri ef a tti a vera einhver myndarbragur v, ef safni tti a htta a urfa a hola brurpartinum af kosti snum niur einhverja geymslu.

a er hentugt a menningin haldist hendur vi alla ara neyslu aalneysluhtinni, ekki satt? Hva gti veri betra en a leggjast meltuna eftir svnahamborgarhrygginn me ga jlabk hnd og rlta san t Listasafni og narta svolti Matisse? Gubergur Bergsson fjallai ltillega um undur jlaneyslunnar ofurskldsgu sinni Tmas Jnsson, metslubk. ar gaf hann m.a. listaneyslunni eftirminnilegt uppnefni. Vegna almenns velsmis tla g ekki a vitna ennan kafla bkarinnar, vileitni til a vekja forvitni einhverra sem gtu tt eftir a lesa etta tmamtaverk.

Listaverk eru ekki afur ea neysluvara, ttt manni finnist stundum eins og slendingar haldi a au su einmitt a. Listaverk eru eitthva allt anna og miklu meira.

En fylgist maur rlti me jflagsumrunni um menningu, listamannalaun og heiurslaun listamanna verur maur v miur oft var vi trlega neikva orru um menningarml. Fyrir nokkrum misserum sl t.d. DV upp risafyrirsgninni F MILLJNIR FYRIR A VERA TIL! og var ar vsa til thlutunar listamannalauna a r. Samkvmt essari umfjllun voru allir eir listamenn sem fengu thluta essum starfslaunum (sem eru rtt um kr. 200.000 mnui) ekkert nema einhvers konar blvu snkjudr sem lifu rkisjtunni mean anna heiarlegt flk vann rlega vinnu. Listasprurnar vru rauninni bara a leika sr og ekki a gera neitt sem skipti einhverju mli. etta verur a teljast sanngjrn og jafnvel svfin umfjllun um flk sem margt hvert er hmennta og vinnur baki brotnu vi listskpun sna tt a hafi oft litla sem enga tekjumguleika af henni, og iggur fyrir a litlar 200.000 krnur mnui til a geta bi vi ruggt starfsumhverfi.

En essi dapurlega umfjllun DV var bara til komin vegna ess a hn endurspeglai vihorf sem er tbreitt, og oft heyrir maur bergmli af v. Fjldi flks virist eirri skoun a listskpun s gagnslaust dtl. Maur spyr sig hvers vegna a er svona rngsnt. Kannski vegna ess a a hefur aldrei gefi listinni sns og uppgtva hvernig hn getur auga lf ess. Vonandi er etta ekki sama flki og finnst gaman a f skldsgur jlagjf. Er a nokku?

a er merki um roska hj samflgum a styja vi baki listaflki snu. a vri enginn smi a v a dma hfileikaflk til ess a draga fram lfi undir ftktarmrkum. v ekki mun markaurinn tryggja v llu smileg lfsskilyri. nei, enginn skyldi vera svo barnalegur a halda a. Hva ef markaurinn vri alrur? Hva ef t.d. leikhsin sndu ekki neitt nema heimskulega farsa af v a orri horfenda fengist ekki til a borga sig inn neitt anna? Ea ef ll skld slands sju sig knin til a skrifa bara glpasgur og ekkert anna ef au vildu hafa sig og , af v a glpasgur vru a sem langflestir keyptu og v a eina sem markaurinn leyfi eim a skrifa? slenskt samflag yri einstaklega ftkt andandum ef svo fri, ef eina menningin sem vri mila vri neyslumenning sem hefi lka miki nringargildi fyrir andann og hamborgari hefur fyrir lkamann.

Svo eru rjtu manns sem iggja svokllu heiurslaun listamanna fr rkinu fyrir viframlag sitt gu slenskrar menningar. essi laun eru enn lgri en starfslaunin ea um 133.000 krnur mnui. essi laun fara lka miki taugarnar sumum, eins og t.d. Jni Gunnarssyni ingmanni Samfylkingarinnar sem dgunum greiddi atkvi gegn essum li fjrlaga inginu (samt Ptri Blndal), kallai launin tmaskekkju og lagi til a strika yri yfir au. Rk Jns voru au a heiurslaunin vru upphaflega til komin vegna ess a hr ur fyrr hefu merkir listamenn ekki lagt lfeyrissji og launin v tt a koma stainn fyrir lfeyri. N su hins vegar breyttir tmar og framrskarandi listamenn geti lifa af list sinni. San spuri hann hvort a tti a greia heiurslaun til mra, ea smia sem komi hefu a byggingu merkra hsa. a er ess vert a staldra vi or Jns v au virast endurspegla tvennt sem nefnt var hr a ofan: innistulausa tr markanum og vanskilning fnksjn listar. Hvernig skilgreinir Jn eiginlega framrskarandi? hann ekki bara vi a framrskarandi i a sama og selst vel? annig a ef einhver selst vel hltur hann a vera framrskarandi og arfi a hafa hyggjur af afkomu hans. vlk vanviring vi alla hina sem geta ekki keppt vi Arnald Indriason slutlum. Hva me t.d. rithfunda eins og Sigur A. Magnsson, sem hefur m.a. frt okkur metanlegar ingar snar verkum Joyce og msar arar merkar bkur? essum 133.000 krnum per mnu hefur enn ekki veri splst hann og a tti alveg a vera htt a telja hann framrskarandi svo a slutlur endurspegli a ekki. Af hverju urfa hann og hans lkar a draga fram lfi framfrslu fyrir aldraa rtt fyrir allt eirra framlag?

Undir lokin langar mig a vitna einn merkan listamann: Hughrifin eru fyrir rithfundinn a sem tilraunin er fyrir vsindamanninn, nema hva hj vsindamanninum kemur starf vitsmunanna undan tilrauninni en hj rithfundinum kemur a eftir hughrifunum. Marcel Proust, Le Temps Retrouv. Listamenn eru hlistir vsindamnnum. Lkt og vsindamenn fst listamenn stundum vi flkin fyrirbri sem erfitt getur veri a skilja. En ekki myndum vi vilja spa llum vsindamnnum t hafsauga bara vegna ess a vi skiljum ekki a sem eir eru a fst vi.

Sumir ola ekki a list s styrkt af samflaginu og telja hana arfleysu. Arir hafa gaman af a f sr list eins og eim finnst gott a f sr konfekt. List er hins vegar hvorki arfleysa n neysluvara. Hn er hugsjn.

kp


Prenta grein   Senda grein   Tilvsunar sl



Leit   Eldra efni   Um Mrinn
Forsa   Efst su
Rss straumur