Frelsun frjálshyggjunnar 13.1.2007 Í vikunni var ég veðurtepptur í henni Reykjavík, bíllaus og með höfnun Flugfélagsins á herðunum óð ég snjóinn í átt að miðbænum til að fá gistingu og einhvern mat. Guðspjall frjálshyggjunnar var mér sannarlega ekki efst í huga og í raun fátt annað en matur þegar ég settist inn á Hornið til að snæða. Þar inni lá Háskólablaðið, nokkuð veglegt tímarit stúdenta við Háskólann í Reykjavík, sem ég einfaldlega varð að líta á. Hjarta mitt var hreint og maginn tómur, ég var grandalaus og las blaðið af áhuga í upphafi. Síðar varð lesningin skylda þar sem síðu eftir síðu var frjálshyggjan lofsungin af sama móði og gagnrýnisleysi og guðsorðið þegar það er kynnt af Vottum Jehóva.Þar sem þessi pistill birtist ekki á andriki.is heldur hér, getur fólk svo sem getið sér til um hvar ég stend gagnvart frjálshyggju. Hins vegar er ætlun mín ekki að reyna að hrópa hærra en frjálshyggjupostularnir heldur að kroppa svolítið í eins gagnrýnilausa framsetningu og þarna var um að ræða. Til þess mun ég taka út setningar héðan og þaðan úr blaðinu til að rökstyðja mitt mál, en um leið opnast fyrir þá hefðbundnu gagnrýni að ég velji það sem mínum málflutning henti og ég rífi hluti úr samhegni. Ástæða þess að ég kýs þessi vinnubrögð í þessu tilfelli er sú að hinar völdu setningar eru þær sem beinlínis hrópuðu á mig að þarna væri á ferðinni einhvers konar guðspjall frjálshyggjunnar. Ungt fólk, fullt af eldmóði og ástríðu ætlar sér á síðum blaðsins að leiða okkur villuráfandi sauði í allan sannleik um lífið og tilveruna. Ég virði það! Sjálfur stundaði ég slíkt í menntaskóla og háði marga hildina um málefni Háskólablaðsins, oft á eins gagnrýnilausan hátt. Það er kannski best að byrja fremst. Í þökkunum fyrir stuðning er ekkert sem kemur á óvart. Það er þó kannski helst dúfan sem flæmist upp í ljós gluggans sem gefur tóninn fyrir það sem koma skal. Dúfan er í auglýsingu frá Vefþjóðviljanum, klassískt minni frelsunar andans. Ritstjórar Háskólablaðsins eru þrír og segja lesendum það að blaðið „myndi einvörðungu flytja lesendum góðar fréttir. Almennir fjölmiðlar munu sjá um slæmu fréttirnar en við ætlum að sjá um þær góðu“. Fínt, takk! Og allt stefndi í upplyftingu og notalega kvöldstund. Fyrstu góðu fréttirnar: Björn Lomborg segir okkur af „hinu sanna ástandi heimsins“ í sjálfshjálparbók handa hræddri þjóð, segja greinarhöfundar. Ef maður lítur framhjá yfirlætislegum titli bókarinnar og rýnir í efnið, sést að hinn danski tölfræðingur hefur lagst yfir tölfræðilegar upplýsingar um ástand heimsins, upprunalega til þess að sanna að allt væri að fara til fjandans en honum sjálfum til undrunar sannaði hann hið gagnstæða. Hann sannaði með útreikningum að hér væri nú allt á góðri leið. Það má vel vera, en það verður vart sannað, held ég, og hvar tölfræðiupplýsingar um ástand heimsins liggja leikur mér forvitni á að vita. Hvað varðar talnakúnstir hins lofsungna Lomborgs, þá er hann að benda á aðrar leiðir til að horfa á hlutina og er það lofsvert, en að sanna eitt eða neitt er vart mögulegt. Titill bókar hans og umræðan einkennist af óþolandi hroka vísinda- og tæknihyggju sem trú manna hefur staðið til að leysi allan vanda í nú 300 ár. Svona rétt til að slá botninn í þessa fyrstu opinberun frjálshyggjupostulanna tekur Lomborg dæmi af árangri svokallaðs Hafnarsáttmála, spennandi framtaki hans sem hann segir að hafi haft áhrif á þróunaraðstoð danska ríkisins og að „George Bush bandaríkjaforseti hafi verið með niðurstöður Hafnarsáttmálans í huga þegar hann ákvað að verja 1,2 milljörðum bandaríkjadala til að berjast gegn útbreiðslu malaríu“. Hyllum frelsara vorn, Georg góða! Næsta góða frétt er um meðferð kynferðisafbrotamála og má segja að þar sé góð frétt, sennilegast skrifuð af nema í lögfræði. Hins vegar er áhugavert að bera saman fréttina um kynferðisafbrotamál og hina góðu frétt um afvegaleiddan femínisma. Í greininni um kynferðisafbrot er því fagnað að tekist hafi að snúa viðmiðum samfélagsins frá því að konur beri að einhverju eða öllu leyti ábyrgð á því þegar þeim er nauðgað. Samt eru þessi óáþreifanlegu karllægu viðmið dæmi um það sem höfundur síðari greinarinnar um femínisma kallar afvegaleiddan femínisma sem snúist um „samsæri gegn konum allsstaðar í þjóðfélaginu – allt frá stjórnvöldum og inná heimilið“ sem einfaldlega „skrumskælir hina raunverulegu mannréttindabarráttu“ sem snúist um frelsi til jafns við karlmenn en það vill höfundur meina að sé þegar fyrir hendi. Konur og karlar eru því jöfn fyrir lögum til dæmis, en hvað var fyrri greinarhöfundur að segja? Að svo er einmitt ekki, þó að það standi í lagaskræðum skilar það sér oft alls ekki fyrir dómstólum, er það hið illa samsæri? Eða kannski menningar- og félagsmótuð viðmið sem verður ekki eytt í orði, með lagabókstöfum og yfirlýsingum um frelsi. Á forsendum næringar og jarðvegs þroskast mannvitið. Ef næringin (samfélagið) og jarðvegurinn (menningin) ber keim ákveðinna viðmiða sem hafa skriðþunga sögunnar á bak við sig er ekki létt að snúa við blaðinu, eins og dæmið sem fyrri greinarhöfundar notar sýnir frammá. Við getum trúað því að við séum frjáls og lofsungið frelsi einstaklingsins – það í sjálfu sér er hollt – en það stenst vart ítarlega sundurgreiningu á hvað sé frelsi. Fleiri góðar fréttir, við getum frelsað Grænlendinga með því að gefa þeim taflsett! Væntanlega er bara samsæri að ræða eitthvað um afleiðingar danskrar nýlendustefnu, hversu velviljuð hún var svo sem, eða þá hinnar amerísku norður í Thule, sem við styðjum allt með ráðum og dáð. Gefum þeim taflsett og þá erum við góð. Næsta frétt er um útlendinga á Íslandi. Það er gott að hafa útlendinga á Íslandi, segir höfundur því „þeir hafa jákvæð áhrif á viðskipti í landinu, skapa störf, auðga menninguna, kenna nýja siði og víkka sjóndeildarhringinn“. En þeir fá bara störf sem enginn Íslendingur vill í efnahagsuppsveiflunni og eins og dæmi frá nágrannalöndum sýna verður ansi grunnt á viðsýninni þegar brösugt verður og niðursveifla í efnahagnum. Það er úr forréttindastöðu okkar ríkra Vesturlanda búa sem við getum kíkt inn um glugga framandi menningarheima til að hafa eitthvað að ræða yfir kakóbollanum. Hvað raunverulega auðgun varðar hef ég, ásamt fleirum, efasemdir. Við búum hins vegar við það að langflestir útlendingar sem hingað koma eru í vinnu og er það vel, en stafar fyrst og fremst af einni ströngustu innflytjendalöggjöf sem til er. Það mun koma í ljós við samdrátt í efnahagslífinu, hvort hænan eða eggið kom á undan; hvort útlendingar stuðla hér að uppsveiflu eða eru hér vegna hennar og verða jafnvel að pakka saman að henni lokinni? Það er skemmtilegt að velta þessu fyrir sér í ljósi næstu góðu fréttar sem lofsyngur hið tækifærahlaðna íslenska viðskiptaumhverfi. Í greininni er fullyrt að íslenskir minjagripir fyrir börn séu hreinlega ekki til. Ég geri ráð fyrir að trésmiðjan Stubbur í Eyjafirði sem framleiðir leikföng fyrir börn úr íslensku timbri teljist ekki með, þetta er nú í búðum um allt land. Burtséð frá því eru góðu fréttirnar þær að við getum öll „meikað það í bissness“. Svo kemur að afar spennandi, góðri frétt. Tuttugu og fimm mánuðir með Jóni Steinari þar sem honum er lýst sem „óþreytandi varðhundi mannréttinda“. Hann er lofsunginn fyrir að losa menn undan ákærum vegna formgalla eða tæknilegra mistaka og lesandanum gert ljóst að hann eigi að vera þakklátur fyrir þetta ef svo skyldi fara að hann endaði fyrir dómi sjálfur. Má vera að Jón Steinar hafi gert margt gott með lagaklækjum og útsjónarsemi, en að lofsyngja einn umdeildasta lögfræðing landsins með þessum hætti ber enn og aftur vitni um að Háskólablaðið hefur afar skýra ritstjórnarstefnu sem snýst einvörðungu um frelsisboðskap frjálshyggjunnar í sinni öfgafyllstu mynd. Það þarf svo sem ekkert að fara í grafgötur um það þegar næsta góða frétt er skoðuð, sem er málsvörn hins hnattræna kapítalisma. Aftur hefst lofgjörðin á því að lýsa frelsun hins villuráfandi sauðar. Í stað Björns Lomborg sem sá ljósið í umhverfismálum, er kominn Johan Norberg sem „situr nú bjartur yfirlitum á kaffihúsi á Kungstrådgården og útskýrir fyrir ungum háskólastúdentum hvernig hann lagði upp málsvörn sína í bók sinni Til varnar hnattvæddum kapítalisma“. Spámaðurinn uppfræðir alþýðuna eftir dvölina í eyðimörkinni, eða er hugsanlega hinn velviljaði flokksbróðir sem kennir samferðamönnum sínum. Rök Johans eru einföld: Markaðshyggja og lýðræði bjargaði Svíþjóð á 19. öldinni og þar sem flest Afríkuríki eru nú á því stigi er ljóst að sama meðal hlýtur að duga. Frjáls viðskipti eru lykillinn og aftur er frelsið notað eins gagnrýni- og umhugsunarlaust og fyrr. Það er víst eitthvað til sem heita frjáls viðskipti í merkingunni allir geta allt hvenær sem þeim sýnist svo? Þetta er einfaldlega ekki rétt þar sem það er svo ótal margt sem hefur áhrif á og skekkir frelsið. Aftur er gripið til tölfræði og meðaltala og þannig, með Lomborg-aðferð, sýnt að allt sé í góðu en algerlega litið framhjá því að tölfræðin gefur aðeins vísbendingar af ákveðnu tagi og er langt frá því að segja alla söguna, tölfræðin er í besta falli lýsandi en hefur ekkert frekara gildi. Síðustu góðu fréttir blaðsins eru greinar af sama meiði, „Þeir fiska sem róa“ hefst á lofgjörð um öll tækifærin sem öllum standa til boða í dag. Næsta frétt er um hvernig láglaunahópar geti fært sig upp launastigann með námskeiðum og stuttri skólagöngu og þannig þurfi ekkert að taka á einhverjum „ofurlaunavanda“.Næstsíðasta góða frétt blaðsins er um það hvernig afnám einkaréttar á hugverkum og menningu muni frelsa okkur öll og loks er botninn sleginn í með grein um umsvif íslensk viðskiptalífs í Danmörku. Þar er lýst samsæri Dana gegn umsvifum íslenskra athafnamanna og mikilvægi þess að fyrirtæki fari í útrás þar sem „við töpum engu á því að hafa trú á sjálfum okkur og skulum horfa björtum augum til framtíðar“. Ritstjórn blaðsins er ekki í nokkrum vafa um hvernig sú framtíð á að líta út. Allar greinarnar eru litaðar gagnrýnilausri frjálshyggju eins og hún var upp á sitt besta í lok 9. áratugar síðustu aldar. Ég get ekki sagt annað en að ég hafi áhyggjur af háskólauppbyggingu á Íslandi ef hinir nýju háskólar eru brenndir marki HR-stúdenta sem virðast hafa takmarkalausa trú á sjálfum sér og frelsinu. Þetta minnir sorglega mikið á frelsaða Sovétkomma og hefði allt eins geta verið eitt af opinberunarritum ’68-kynslóðarinnar en hér líklega um að ræða X-kynslóðina frægu. Allavega vitum við þá núna hvað X-ið stendur fyrir.
ehh
|
