Þjóðernishyggjan snýr aftur 27.1.2007 Ekki eru nema örfá ár síðan það var í tísku að halda því fram að þjóðríkið væri dautt og dánarorsökin væri alþjóðavæðingin. Þróun undanfarinna ára hefur fært mönnum sanninn um hið gagnstæða og nú keppist hver um annan þveran að lýsa yfir dauða alþjóðavæðingarinnar. Fátt hefur þó breyst nema sýn manna á tilveruna.Á undanförnum vikum hefur fáum tekist betur að höfða til hefðbundinnar þjóðernishyggju hér á Íslandi en Frjálslynda flokknum. Á landsfundi flokksins sem stendur yfir verður tekist á um það hverjir stjórna þeim flokki, þeir sem ætla nú að gera þjóðernishyggju að grundvallarstefnumáli og atkvæðabeitu flokksins, eða hinir sem hafa mótað stefnu hans undanfarin ár. Sú stefna sver sig að ýmsu leyti í ætt við stefnu hinna stjórnarandstöðuflokkanna, Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs og Samfylkingarinnar. Hún hefur þann kost að hún hefur gert stjórnarandstöðuna að skýrum valkosti við stjórnarflokkana og opnað möguleikann á því að ríkisstjórninni sem heild verði skipt út eftir næstu þingkosningar. Frá sjónarmiði sumra forystumanna Frjálslynda flokksins hefur þessi stefna hins vegar þann ókost að hún markar flokknum afar litla sérstöðu. Þá sérstöðu hafa þeir nú fundið í stöðugri umræðu um „íslamista“ sem er hinn nýi demón þjóðrembumanna um alla Evrópu. Nú er þjóðernisstefna fjarri því að vera eitthvert jaðarfyrirbæri og því fer fjarri að allir þjóðernissinnar líti til nasisma eða fasisma sem fyrirmynda. Sannleikurinn er sá að þjóðernisstefnan mótar skoðanir nánast allra, hvort sem þeim líkar betur eða verr. Þeir sem halda að þeir séu lausir við þjóðernishyggju reynast oftar en ekki vera illa haldnir af sjálfsblekkingu. Í þjóðernisstefnu í sinni einföldustu mynd felst ekki annað en að þjóðríkið er sett í öndvegi og þátttaka í því er forsenda allrar umræðu. Auðvitað er það ekki sjálfsagður hlutur að allir Íslendingar séu frá fæðingu þvingaðir til að eiga aðild að íslenska þjóðríkinu og þessu samfélagi, hvort sem þeim líkar betur eða verr. Þeir sem ekki setja spurningamerki við slíkt hljóta að teljast þjóðernissinnar í einhverjum skilningi, því að þeir efast ekki um grundvöll eða réttmæti þjóðernisins. Þjóðin er trúarbrögð nútímans, jafnvel í ríkari mæli en trúarbrögðin sjálf. Það er ekki hægt að hafna þjóðinni nema þá að flýja land og skipta um ríkisfangsfang. En þá er fólk samt ekki laust við þjóðernið sem slíkt. Þetta eru staðreyndir sem hafa alltaf verið í gildi en eru að renna upp fyrir æ fleirum. Þeir sem nú ætla að ætla að spila út því trompi, rétt fyrir kosningar, að skilgreina sjálfa sig sem Evrópusinna eru flokkar sem hafa misst af lestinni, dagað uppi með úrelta sýn á þjóðmálin og veröldina. Því hversu Evrópusinnuð erum við í raun og veru? Halda Evrópusinnar með Belgum frekar en Kanadamönnum í íþróttum? Fylgjast þeir af spenningi með nýjum, „evrópskum“ skáldsögum? Eru hagsmunir Evrópu eitthvað sem skiptir okkur máli? Nei, meira að segja í umræðu um Evrópusambandið eru „hagsmunir Íslendinga“ það eina sem nokkur stjórnmálamaður nennir að tala um. Ég sakna ekki þeirrar Evrópu- og alþjóðahyggju sem aldrei náði að vera alþjóðleg í raun. Ef þjóðhverf hugsun er í raun og sann eðlileg í því samfélagi og þeim heimi sem við búum í núna er best að fólk geri sér grein fyrir því og sé ekki haldið þeim hroka að líta á sjálft sig sem víðsýnt og alþjóðasinnað þótt það hafi aldrei gert minnstu tilraun til að setja spurningarmerki við sjálfa forsendu allrar umræðu, þjóðernið. Á hinn bóginn hugnast mér ekki heldur sú þjóðrembustefna sem eitt af flokksbrotum Frjálslynda flokksins ætlar nú að bera fyrir þjóðina. Ég hef engan áhuga á því að láta þessa menn segja okkur Íslendingum hvað við séum og viljum. Að óvinir okkar séu einhverjir óskilgreindir íslamistar og að allt sem er vel heppnað og gagnlegt í okkar samfélagi sé afleiðing af einhverjum „vestrænum gildi“. Mér finnst kaffi gott þó að það sé „tyrkjadrykkur“ og vil lesa blaðið með kaffinu enda þótt Kínverjar hafi fundið upp prentlistina en ekki Gutenberg. Ég nenni ekki að fylgja fordæmi faríseans og miklast af því að ég bý í vestrænu samfélagi sem nýtur alls þess sem vestrænar þjóðir hafa stolið af öðrum heimshlutum undanfarnar aldir. Það er ástæða til að hneykslast á stöðugu og endalausu dekri vestrænna ríkisstjórna við einræðisstjórnina í Sádí-Arabíu undanfarna áratugi. En þá á líka að draga mörkin þar, en ekki þegar íslenskar þingkonur sýna gestgjöfum þar þá kurteisi að klæða sig í þjóðbúninga á meðan opinber heimsókn stendur yfir. Sádarnir kúga þjóð sína með vopnum sem vestrænar ríkisstjórnir seldu þeim og margvíslegri aðstoð sem þeir njóta í nafni „stríðsins gegn hryðjuverkum“. Þar liggur vandinn en hinir nýju þjóðernissinnar kjósa að horfa framhjá honum og einblína á framandlega búninga. En búningar drepa ekki nokkurn mann. Það gera hins vegar hin vestrænu vopn sem einræðisstjórnir um allan heim hafa greiðan aðgang að. Á sama tíma og þau streyma greiðlega um allan heim er undarlega holur hljómur í málflutningi farísea nútímans.
sj
|
