Hvers vegna blómstrar klámiðnaðurinn? 20.2.2007 Skyldi það vera að einhverju leyti MORFÍS-ræðukeppninni að kenna hvernig hvert einasta umræðuefni í samfélaginu pólast alltaf um leið í tvær andstæður? Ég tek strax fram að oftar en ekki eru andstæðurnar tvær einhverskonar tvíburar, komnar af sömu rót, hvíla á sama grundvelli eða grundvallarmisskilningi. Í öðrum málum er það svo eins og þessar tvær skoðanir séu settar fram á sitt hvoru tungumálinu, í sitt hvorum heimi.Tölum aðeins um klám, fyrst um tilfinningaklám. Einhver lagði fram þá skoðun, sem ég veit ekki alveg hvernig var upphaflega sett fram, en hefur orðið þannig í meðförum bloggsamfélagsins og kaffistofanna, að umfjöllun Kastljóssins um Breiðavík hafi verið skemmtiefni. Þessu hafa ýmsir tekið hlæjandi eða jafnvel af megnustu fyrirlitningu á grunnhyggni þeirrar manneskju sem setti fram. Skemmtiefni? Sérðu einhvern hlæja? Sjónvarp gerir allt að skemmtiefni, en kannski er afþreying betra orð, ég veit það ekki, það er fleira skemmtiefni en það sem er skemmtilegt; hryllingur, tryllingur, grátbólguvekjandi melódrama, allt er þetta í vissum skilningi skemmtiefni þegar það er komið á skjáinn. Eitt af því sem virðist vera einfalt og augljóst grundvallaratriði sem allir borgarar sjónvarpssamfélaga ættu að læra í æsku, kannski skólum, er að sjónvarpsfréttir eru ekki „það sem gerðist“. Það er að minnsta kosti tvennt sem hafa þarf í huga. Í fyrsta lagi er stórkostlegur munur á fréttaumfjöllun um það sem til eru myndir af, og það sem ekki er til á filmu. Bæði í lengd, og ekki síst áhrifum á þau sem horfa. Og það er gríðarlega mikil pólitík í því af hverju myndir eru teknar og þeim dreift. Vel skrifuð skýrsla um misþyrmingar gerir lítið fyrir sjónvarp en mynd, jafnvel ljósmynd, hleypir öllu í háa loft. Í öðru lagi skiptir „nýmælið“ miklu máli. Fréttir eru um undantekningar, ekki það sem er venjulegt. En megnið af því sem gerist í heiminum er frekar venjulegt, þó að í því sé enginn skortur á mjög alvarlegum málum og úrlausnarefnum. Sjónvarp gerir allt að skemmtiefni, meðal annars vegna þess að markmið sjónvarpsdagskrár er fyrst og fremst að fá fólk til þess að horfa. Því er leitast við að hafa myndefnið eins tilfinningalega grípandi og mögulegt er. Þar með er ekki sagt að sjónvarp eigi ekki að „taka á málum” eða að í því felist einhver glæpur að nýta sér myndefni, tónlist og skeytingartækni til þess að ná sem mestum áhrifum. Það er enginn að segja að ekki hefði átt að fjalla um Breiðavíkurmálið, eða að ekki hefði átt að tala við menn sem voru þar. Hér fer semsagt saman gott (að vekja máls á glæpsamlegri meðferð samfélagsins á börnum) og eitthvað sem getum kallað slæmt (tilfinningaklám, tilfinningasemi). Ein af hættunum við yfirkeyrða umfjöllun, þar sem fólk brotnar niður og grætur í nærmynd við undirleik tónlistar, er að meginmálið verður tilfinningasemi, við vorkennum fórnarlömbunum (sem eru þar með smættuð í það að vera bara fórnarlömb) og hötumst við kvalarana, þá einstaklinga sem unnu illvirkin (svipað og að hatast við Lynndie England fangavörð í Abu Graib fangelsinu) í stað þess að sjá atburðina sem skiljanlega afleiðingu viðhorfa og ákvarðana samfélagsins. Ef eitthvert siðferðilegt markmið er með umfjölluninni hlýtur það að vera það að bæta samfélagið og koma í veg fyrir endurtekningu. Hvernig stendur á því að börn voru send á afskekkt býli og yfir börnin settir uppgjafa sjómenn (ekki að sjómenn séu ekki yfirleitt vænsta fólk, en þeir eru ekki læknar, tannlæknar, kennarar eða sálfræðingar)? Við hverju var að búast? Getur almenningur látið eins og hann komi bara af fjöllum? Hér er ekki tóm til að ræða þetta nánar, snúum okkur að raunverulegu klámi. Hingað ætlar semsagt að koma fólk sem starfar innan klámiðnaðarins, skella sér að Gullfossi og Geysi, fara á skíði og í bláa lónið. Mælst er til þess við yfirvöld að fólkinu verði snúið við. Í réttlátri reiði sinni vegna ófagurra örlaga fjölda kvenna innan klámsins blása nú hin ýmsu samtök í fordæmingarlúðra. Í leiðinni henda þau inn algerlega óstaðfestum sögum, sennilega hreinum ósannindum, eins og að þetta fólk framleiði eða selji barnaklám og kaupi eða flytji stúlkur milli landa gegn vilja sínum. Heilög reiði okkar gerir ekkert gagn og vinnur ekki vitund gegn kynlífs- eða klámiðnaði. Þessi iðnaður þrífst einfaldlega í hinu kapítalíska hagkerfi og ef við höfum eitthvað við hann að athuga, ættum við að reyna að vinna í rótunum. Harðir diskar landsins eru stútfullir af klámi. Það er hægt að kaupa það í búðum og hala því niður af netinu. Milljónir kvenna vinna í einhvers konar kynlífsiðnaði, og þá er ég ekki að tala um bókstaflega þræla heldur konur sem sjá þetta sem sinn skásta kost. Og nú er ég enginn skoðanabróðir Hannesar Gissurarsonar sem segi: og sjá það var gott. Þetta er vont. En þetta er staðreynd, það er orsök og afleiðing, og mér er satt að segja ekki alveg ljóst hvernig það er lífi fátækra kvenna um víða veröld til framdráttar að meina þeim að koma til Íslands. Til að útrýma neyð klámsins þarf að eyða efnahagslegri neyð.
ig
|
