Andstaðan við andófið 13.4.2007 Heimspekingurinn Bertrand Russell, sem bauð sig ungur að árum fram fyrir stjórnmálaflokk sem barðist fyrir kosningarétti kvenna, segir frá því á einum stað að á framboðsfundi nokkrum hafi hann ekki getað lokið máli sínu vegna þess að nokkrar íhaldssamar konur höfðu komið sér fyrir meðal áheyrenda og hleyptu rottum út í salinn með þeim afleiðingum að flestar konurnar æptu af hræðslu. Þetta þótti íhaldssömu konunum til marks um að kynsystrar þeirra væru augljóslega ekki nægilega skynsamar og yfirvegaðar til að geta sjálfar valið sína eigin fulltrúa á þing. Russell komst aldrei á þing og breskar konur þurftu að bíða í mörg ár áður en þær fengu loksins kosningaréttinn.Það er alltaf ákveðinn hluti fólks sem tekur að sér að verja óbreytt ástand með kjafti og klóm. Þessu fólki finnst fátt verra og hættulegra en andófið gegn valdhöfum, gegn kerfinu sem við erum hluti af, gegn ríkjandi hefðum og gildum samfélagsins. Í sinni sterkustu mynd fylgir þessu ákveðin nauðhyggja: Það sem er, hlýtur að vera af góðri ástæðu og hvers vegna ættum við þá að breyta því? En það er ekki bara hræðslan við breytingar sem veldur andstöðunni við andófið, heldur líka ákveðin tryggð sem gjarnan fer út í ómeðvitaða undirlátssemi, jafnvel hálfgerða þrælslund, við það sem er þá og þá stundina. Þetta fyrirbæri lýsir sér oftast í því að menn leggja ofuráherslu á flísina í augum andófsmanna en sjá ekki bjálkann hjá valdhöfum. Andófsfólk er oft sakað um ósamkvæmni eða öfgar á meðan að því sem andófið beinist að er leyft að komast upp með nánast hvað sem er. Til dæmis fór af stað löng og þreytandi umræða um það fyrir nokkrum vikum að stjórnmálamaður nokkur í stjórnarandstöðu hefði lagt til að auka þyrfti löggæslu sem beindist gegn afbrotum sem framin eru á netinu og með aðstoð þess, til samræmis við það sem gerist á öðrum sviðum samfélagsins. Þetta var svo túlkað af andstæðingum hans sem ritskoðun, áform um að setja stórfelldar síur á netnotkun og fleira í þeim dúr. Sumir urðu til þess að rísa upp og nota þessa túlkun sem ástæðu til að vara sérstaklega við forræðishyggjunni hjá þessum þingmanni stjórnarandstöðunnar, og fóru þar fremstir í flokki félagar hans í stjórnarandstöðunni. Aldrei minntust þeir þó á að aðrir stjórnmálamenn, nánar tiltekið þeir sem fara með völdin, hafa löngum ekki bara áformað heldur líka framkvæmt stórfelldar hleranir á símum og fleiri inngrip í einkamál fólks. Það er til dæmis þekkt að ef minnst er á hryðjuverkamenn, sprengjur eða heilagt stríð þá eru líkur á að bandarísku leyniþjónustunni verði sjálfkrafa gert viðvart. Spurningin er hvaða hugarfar fær fólk til að hafa meiri áhyggjur af rangtúlkunum á orðum eins stjórnarandstöðuþingmanns en raunverulegum aðgerðum sem skerða persónufrelsi fólks og einkalíf þess. Annað dæmi um þetta furðuleg hugarfar er ívið nýrra og mun ómerkilegra, en kannski varpar það bjartara ljósi á fyrirbærið. Í framhaldi af því að Vantrú stóð fyrir bingói á föstudaginn langa til að mótmæla helgidagalöggjöf sem sniðin er að kröfum þjóðkirkjunnar skrifar sami maður og gat ekki leynt hneykslun sinni yfir netlögreglutalinu grein á baksíðu Fréttablaðsins. Hann spyr hvort menn séu „ekki bara almennt sáttir við að fá frí?“ og bætir svo við að helgidagar eins og föstudagurinn langi séu „dagar til að slappa af, færðir manni á silfurfati í boði þjóðkirkjunnar.“ Látum það liggja milli hluta að það var kirkjan sem lagaði sig að helgidögunum en ekki öfugt. Það sem er athugavert í greininni er helst það að greinarhöfundur sér alveg sérstaka ástæðu til að skammast út í hóp af trúleysingum sem benda á fáránlega tímaskekkju í löggjöfinni í stað þess að beina spjótum sínum að þeim sem hafa valdið og geta einhverju breytt. Fer það svona í taugarnar á höfundi að sjá frétt um efnið í blaðinu daginn áður? Hvers vegna sér hann sig knúinn til að verja þjóðkirkjuna fyrir vingjarnlegri gagnrýni hóps af ungu fólki sem hefur hugsjónir og berst fyrir þeim af eldmóði? Hver er kveikjan að greininni önnur en sú að höfundur telur sig þurfa að verja óbreytt ástand, verja valdhafa sem hljóta að hafa eitthvað til síns máls því svona eru nú hlutirnir einu sinni? Það sem er, er rétt. Hinir valdlausu þurfa bara gjöra svo vel að sætta sig við það, og ef þeir dirfast að reyna að taka þátt í umræðunni skulu þeir vera viðbúnir að verða skotspónn pistlahöfunda næstu daga og vikur.
fd
|
