Viðurkennum tungumál heyrnarlausra 27.4.2007 Þann 18. mars sl. lauk vorþingi Alþingis, án þess að frumvarp um viðurkenningu íslenska táknmálsins sem fyrsta máls heyrnarlausra, heyrnarskertra og daufblindra fengi afgreiðslu úr menntamálanefnd. Þrisvar sinnum hefur samskonar frumvarp dagað uppi í nefnd, þrátt fyrir yfirlýstan vilja þingmanna úr öllum stjórnmálaflokkum til að afgreiða frumvarpið nú í vor. Þingmaður Sjálfstæðisflokks, Sigurður Kári Kristjánsson, sem er formaður menntamálanefndar og einn flutningsmanna frumvarpsins, segir að þrátt fyrir að mikil samúð hafi ríkt með málstaðnum þurfi meiri tíma til að fara yfir frumvarpið og meta þurfi betur áhrif frumvarpsins á alla sem málið varðar. Lagabreytingarnar séu mjög kostnaðarsamar og kostnaðaráætlun þurfi að liggja fyrir.Ég veit ekki hvort ég á að hlæja eða gráta þegar talað er um samúð með málstaðnum eftir að búið er að ákveða að hunsa þessa réttlætiskröfu heyrnarlausra enn einu sinni. Mér finnst eðlilegt að fyllast samúð þegar horft er upp á heilan samfélagshóp hlunnfarinn um mannréttindi, en fyrst og fremst fyllist ég þó réttlætiskennd og vilja til að leiðrétta það misrétti sem hann býr við. Ef kostnaðaráætlun hefði legið fyrir og menntamálanefnd ekki líkað hvað það kostar að tryggja heyrnarlausum sömu réttindi og möguleika og heyrandi, hefði hún þá hafnað frumvarpinu? Þarf virkilega að horfa í budduna þegar kemur kemur að mannréttindum? Hlutir sem við álítum sjálfsagða eins og að fara á skyndihjálparnámskeið, í fermingu, á fund og aðrir jafn hversdagslegir hlutir eru ekki sjálfsagðir fyrir heyrnarlausa. Það ræðst af því hvort hinn heyrnarlausi fær túlk, hvort hann getur sinnt daglegum, félagslegum þörfum. Sjóður sem er kallaður félagslegi táknmálstúlkunarsjóðurinn annar engan veginn eftirspurn og fjárframlög í hann eru alltof lág. Sjóðurinn er bráðabirgðalausn sem stjórnvöld hafa bjargað sér fyrir horn með, en samfélag heyrnarlausra sættir sig ekki við fleiri slíkar bráðabirgðalausnir. Það er þörf fyrir alvöru lausnir, nú þegar. Það er margt sem þarf að huga að til að rjúfa einangrun þessa samfélagshóps og leiðrétta það misrétti sem hann býr við. Til að jafna aðgengi heyrnarlausra að fræðslu- og skemmtiefni þarf að auka textun í sjónvarpi og kvikmyndaiðnaði. Það þarf að leita úrræða fyrir hóp heyrnarlausra eldri borgara sem margir hverjir hafa unnið við láglaunastörf alla ævi og búa við fátækt og einangrun á efri árum. Einnig þarf að tryggja túlkaþjónustu og lögvernda túlkaþjónustustarfið. Ekki síður þarf að hækka gjaldskrá táknmálstúlka enda hrekjast menntaðir túlkar nú þegar úr starfi vegna lágra launa og mikils vinnuálags þrátt fyrir háskólamenntun sína. Fyrst og fremst þarf þó að viðurkenna tungumál þesssa samfélagshóps. Heyrnarlausir eru ekki að biðja um forréttindi heldur um jafnrétti og viðurkenningu. Þeir biðja um viðurkenningu á tungumáli sínu – táknmálinu. Slík viðurkenning myndi stuðla að auknu sjálfsöryggi þeirra, enda þyrfti fólkið þá ekki lengur að biðja sérstaklega um að réttindi þess séu virt til jafns við þá sem eru heyrandi. Hún myndi staðfesta lagalegan rétt heyrnarlausa til jafnréttis á við heyrandi og því ryðja ótal hindrunum úr vegi.. Viðurkenningin er lykillinn að lýðræðislegri þátttöku heyrnarlausra og möguleikum þeirra til að láta að sér kveða í samfélaginu. En síðast en ekki síst þá felst í henni viðurkenning samfélagshópsins. Hóps sem svo lengi hefur setið á hakanum, þarfnast þessarar viðurkenningar og á hana skilið.
Steinunn Rögnvaldsdóttir
|
