Mśrinn-vefrit um žjóšmįl, pólitķk og menningu
Mśrinn-vefrit um žjóšmįl, pólitķk og menningu
 

   Umhverfi og nįttśra   

Rįšist gegn nįttśrulegum einręšistilburšum

20.5.2007

Ķ ašdraganda nżafstašinna kosninga varš vinsęlt aš tala um aš hinir og žessir fręšimennirnir vęru ķ „kosningaham“. Žar meš var hęgt aš loka augum og eyrum fyrir žvķ sem viškomandi hafši aš segja. Hann var žį kominn śt į hinn pólitķska vķgvöll žar sem önnur lögmįl gilda en ķ heimi fręšimennskunnar.

En er nokkuš nema gott um žaš aš segja, žegar öllu er į botninn hvolft, aš fręšimenn reyni aš hafa įhrif į umręšuna meš žvķ aš setja fram rök og rannsóknir sem styšja einn mįlstaš fremur en annan? Er ekki beinlķnis ęskilegt aš fręšimenn séu „ķ kosningaham“? Sś upplżsingaveita sem heilbrigšar rökręšur milli fręšimanna geta veriš fyrir kjósendur sem eiga eftir aš gera upp hug sinn er oft margfalt betri en aš hlusta į kappręšur milli stjórnmįlamanna. Ólķkt fręšimönnum hafa stjórnmįlamennirnir engrar höfušskyldu aš gegna gagnvart sannleikanum, heldur er žeirra markmiš fyrst og fremst aš sannfęra kjósendur. En sannleikurinn er ekki alltaf sannfęrandi og sannfęring er ekki alltaf sannleikanum samkvęm.

Nokkrum dögum fyrir kosningar kom śt bókin Nįttśra, vald og veršmęti eftir heimspekinginn Ólaf Pįl Jónsson. Bók af žessu tagi er kannski nįkvęmlega žaš sem vantaši ķ umręšuna um umhverfismįl į Ķslandi. Ķ bókinni er ekki ašeins fjallaš į fręšilegan hįtt um pólitķsk hitamįl, heldur eru lķka dregnar višeigandi įlyktanir og komist aš nišurstöšum sem kunna aš vera umdeildar. Žaš žżšir ekki aš bókin sé einbert įróšursrit; afstašan er rökstudd og vel ķgrunduš, ekki til žess fallin aš loka į alla umręšu um umhverfismįl heldur žvert į móti leggur hśn grunn aš frekari rökręšum, hvort sem žįtttakendur žeirra eru sammįla eša ekki. Rökin og gagnrżnin sem sett eru fram ķ bókinni žjóna ekki ašeins žeim tilgangi aš vera fręšitexti fyrir ašra heimspekinga, heldur eru žau notuš til aš įlykta um hluti sem hljóta aš skipta fólk miklu mįli. Žetta er pólitķsk fręšibók, en hśn er engu minni fręšibók fyrir vikiš.

Einn af mörgum kostum bókarinnar er sį aš hśn er laus viš žann stóra įgalla sem plagar stjórnmįlaumręšu į Ķslandi meira en vķša annars stašar. Žaš er hręšslan viš rökin, rökhręšsla, sem birtist ķ žvķ aš hręšast aš draga rökréttar įlyktanir og fylgja žeim eftir ķ verki. Žess ķ staš er nišurstašan alltof oft fengin aš lįni frį eftirlętis stjórnmįlaflokknum eša įlitsgjafanum til žess eins aš geta svo tekiš žįtt ķ kappręšunum eins og allir hinir. Ķ staš žess aš rökręšan žjóni žeim tilgangi aš komast aš rökstuddri nišurstöšu veršur hśn aš keppni um aš snśa andstęšinginn nišur meš rökum. Afleišingin er žį sś aš menn hętta aš treysta rökum, hętta aš trśa į aš rökręšan geti vķsaš veginn til hins sanna og rétta. Žaš er aš vissu leyti skiljanlegt og ešlilegt aš fólk vilji ekki hętta į žaš aš hafa žį rangt fyrir sér žegar upp er stašiš. Aš hafa rangt fyrir sér getur veriš sįrsaukafullt og nišurlęgjandi. En er žó ekki skįrra aš hafa stundum rangt fyrir sér af réttum įstęšum en aš hafa rangar įstęšur fyrir öllu?

Ķ Nįttśru, valdi og veršmętum er margt tekiš fyrir sem żmsum kann aš finnast óžęgileg umręšuefni žvķ žau raska žeirri mynd sem mįluš var fyrir löngu og er afrituš ķ sķfellu ķ opinberri umręšu. Eitt af žvķ er hugmyndin um aš nįttśran hafi sjįlfstętt gildi. Aš nįttśran sé eitthvaš annaš og meira en notagildi hennar fyrir okkur, aš žar séu veršmęti sem viš eigum ekkert tilkall til. Žvķ mišur er umręša um nįttśruvernd nęr undantekningalaust byggš į žeirri frįleitu forsendu aš viš séum męlikvaršar alls, aš öll veršmęti séu veršmęti fyrir okkur.

Ķ bókinni erum viš rękilega minnt į takmarkanir žess aš lķta ekki į nįttśruna sem sjįlfstęš veršmęti heldur sem tęki til aš žjóna mannlegum hagsmunum. Žetta višhorf er mešal annars rangt af sömu įstęšum og žaš er rangt aš lķta į ašra manneskju sem einbert tęki til aš nį fram markmišum sķnum. Žaš er lķka rangt vegna žess aš ef eini męlikvaršinn į veršmęti vęri skošun einstakra manna žį vęru engin hlutlęg veršmęti til. Gott og vont hefšu žį enga skķrskotun ašra en žį aš hiš góša sé žaš sem er įkvešiš og hiš vonda sé andstęša žess. Žetta er raunar žaš sem bjó aš baki žess žegar išnašarrįšherra sagši aš afstaša mótmęlenda Kįrahnjśkavirkjunar vęri ólżšręšisleg vegna žess aš meirihluti Alžingis studdi virkjunina. Umręšan var oršin svo brengluš aš žeir sem ekki voru sammįla meirihlutanum höfšu rangt fyrir sér samkvęmt skilgreiningu.

Ég held raunar aš sżn okkar į nįttśruna sé enn ķ grundvallaratrišum sś sama og žegar viš héldum ķ fullri alvöru aš mašurinn vęri konungur sköpunarverksins og bęri skylda til aš drottna yfir nįttśrunni. Žaš er kominn tķmi til aš višurkenna aš viš eigum ekkert tilkall til nįttśrunnar og hśn žjónar okkur ekki frekar en viš henni.

Strangt til tekiš fylgir žessu aš vķsu eitt vandamįl sem engin aušveld lausn er į: Hvernig geta stjórnmįlamenn tekiš įkvaršanir um nįttśruvernd og nżtingu landsins įn žess aš styšjast viš sķnar eigin hugmyndir – og hugmyndir almennings – um žaš hvaša svęši beri aš vernda og hvaš beri aš nżta? Megum viš žį ekkert gera viš nįttśruna til aš auka lķfsgęši okkar?

Lausnin er kannski sś aš lķta į umgengni okkar viš nįttśruna meš sama hętti og samskipti ķ fjölskyldu eša hjónabandi. Fjölskyldumešlimir žurfa į hverjum öšrum aš halda og eru tilbśnir aš fęra żmsar fórnir til aš enginn verši hafšur śtundan. Slķk samskipti krefjast varfęrni, viršingar fyrir hagsmunum annarra og skilnings į žvķ aš žegar allt kemur til alls eigum viš sameiginlegra hagsmuna aš gęta. Önnur lausn er töfraoršiš sem er oršiš svo vinsęlt mešal stjórnmįlamanna aš žaš jašrar viš aš hafa oršiš aš klisju; sjįlfbęr žróun, aš ganga aldrei svo į gęši nįttśrunnar aš viš skiljum jöršina eftir ķ verra įstandi en viš tókum viš henni.

Nś standa yfir stjórnarmyndunarvišręšur nżrrar rķkisstjórnar Ingibjargar Sólrśnar Gķsladóttur og Geirs Haarde. Bęši greiddu žau atkvęši meš Kįrahnjśkavirkjun, annaš į Alžingi en hitt ķ borgarstjórn. Žess vegna er ég ekki sérlega bjartsżnn į aš žeir sem munu fara meš valdiš nęstu įrin įtti sig į žeim veršmętum sem liggja ķ nįttśru Ķslands. Bók Ólafs Pįls Jónssonar veršur ómetanleg heimild ef svo fer sem horfir og nįttśruverndarsinnar verša įfram ķ hugmyndafręšilegri stjórnarandstöšu.

fd


Prenta grein   Senda grein   Tilvķsunar slóš



Leit   Eldra efni   Um Mśrinn
Forsķša   Efst į sķšu
Rss straumur