Sjö ár í sólinni 31.5.2007 Myndmál um grjót eða steina hefði legið beint við. Sjö ár í steininum, til dæmis. En það lýsir ekki hug mínum til þessara sjö ára sem Múrinn hefur verið á sínum stað, síðan 10. janúar 2000. Að nefna sólina til segir meira um þá gæfu sem það var að taka þátt í að reisa Múrinn, hafa verið þar í ritstjórn í fjögur ár og aldrei yfirgefið hann að fullu.Mér sýnist þeir vera 2698, dagarnir sem Múrinn var uppi. Og þegar best lét voru 13 greinar á Múrnum á viku, allar vikur á ári. Það gera um 670 greinar á ári. Seinna fækkaði þeim en heildarfjöldi greina gæti samt verið í námunda við 4000. Þetta er allgóður skammtur af róttæku lesefni. Við þetta tækifæri er því full ástæða til að vekja athygli lesenda á dálkinum Eldra efni. Á þessari stundu er hægt að skoða allt heila klabbið. Sagan hefst á sex félögum á þrítugsaldri sem ýmist voru í námi eða venjulegir launamenn. Það voru ég, Kolbeinn Proppé, Stefán Pálsson, Sverrir Jakobsson, Steinþór Heiðarsson og Páll Hilmarsson. Flestir höfðum við kynnst árin þar á undan, meðal annars í pólitísku starfi á umbrotatímum og okkur fannst þörfin brýn að hefja róttæknina til vegs og virðingar. Fyrsta skrefið var að stofna Málfundafélag úngra róttæklínga (MÚR) í nóvember árið 1999; það varð til í lítilli íbúð við Hringbraut. Aðalhlutverk félagsins hefur síðan löngum verið að reka vefritið Múrinn þó að það hafi einnig haldið málfundi og þá ansi fjölsótta. Minnisstæður er fundurinn þegar róttæki uppistandarinn Mark Steel var fenginn frá Bretlandi til að sanna að róttækni og húmor geta vel farið saman. Þó að MÚR hefði aldrei gert neitt annað en að flytja hann inn hefði það verið ágæt réttlæting á félaginu. Fyrstu ár Múrsins var efni hans af fernu tagi. Aðalgrein dagsins var birt á forsíðu og var gjarnan í styttri kantinum. Svo voru þrír dálkar. Hleðslan geymdi alvöruþrungnar ítargreinar. Þar fóru menn iðulega um allan heim og það er mín hyggja að stundum hafi lesendur Múrsins fræðst um bæði álitamál og lönd sem annars voru fáséð í íslenskum fjölmiðlum. Úr glerhúsinu var dálkur ætlaður skítkasti í garð pólitískra andstæðinga og voru þeir eigi fáir. Heldur óvæginn var Múrinn stundum í slíkum skrifum, þannig að okkur þætti kannski nóg um núna. En það var líka oft full þörf á að segja mönnum til syndanna og ekki skárum við okkur úr að öðru leyti en því að Múrinn kom alltaf heiðarlega fram og kallaði slík skrif réttu nafni. Og að lokum var dálkurinn Menning og þó … sem einkum var ætlaður til skemmtunar og þar var sérviskan hafin til vegs og virðingar. Þar áttu heima greinaflokkar eins og sögubrot af Tyrkjum, múrar mannkynssögunnar og múrstiklurnar góðkunnu. Þrennt var afráðið í upphafi sem aldrei hefur verið vikið frá. Í fyrsta lagi yrði útlit Múrsins einfalt. Þar yrði áherslan á texta frekar en myndir. Í öðru lagi fengi enginn að skrifa undir dulnefni á Múrinn. Og í þriðja lagi hefur Múrinn aldrei verið fjármagnaður af öðrum en höfundum hans. Enda getur blaðamaður ekki verið óháður þeim sem greiðir honum launin, þó að viljinn sé fyrir hendi. Þess vegna eru íslenskir fjölmiðlar yfirleitt mjög auðvaldssinnaðir. Múrinn var alltaf óháður öðru en geðþótta greinarhöfundanna. Ritstjórn Múrsins tók þó skýra afstöðu á hinu pólitíska sviði, með Vinstrihreyfingunni - grænu framboði. En aldrei fylgdi hann flokkslínu; það var frekar að hann freistaðist til að leggja línurnar, af lítilli hógværð. Helsta markmið Múrins var að veita róttækum sjónarmiðum þegnrétt í íslenskri umræðu. Nú að sjö árum liðnum er ekki hægt að segja annað en að það hafi tekist býsna vel. Það sést ekki aðeins í vaxandi velgengni VG heldur hafa vinstrisinnaður áherslur og orðræða haft áhrif á alla stjórnmálaflokka. Jafnvel stjórnarsáttmáli hinnar nýju hægristjórnar reynir að höfða til hinnar vinstrisinnuðu orðræðu. Árið 2007 segjast allir stjórnmálamenn á Íslandi vera velferðar- og umhverfissinnaðir og enginn vafi leikur á að það er styrk umhverfissinnaðra vinstrimanna að þakka. Múrinn á þátt í því. Eins hefur gagnrýni á vígbúnað og hugarfar vígvæðingarinnar verið lífleg alla ævi Múrsins. Við vitum að Múrinn hafði þar áhrif. Einn lesandi í Vesturheimi hefur sagt mér að Múrinn hafi verið haldreipið þegar æsingurinn var sem mestur á Vesturlöndum eftir hryðjuverkin í Bandaríkjunum og enginn gat reist rönd við stríðsáróðri. Múrinn tók strax eindregna afstöðu gegn árásinni á Afganistan og vitaskuld hefur um fátt meira verið ritað á Múrnum en hina siðlausu, vanhugsuðu og með öllu misheppnuðu innrás í Írak. Í upphafi var Múrinn hálfgert neðanjarðarrit og lesendur tiltölulega fáir. Aðrir fjölmiðlar tóku Múrnum ekki opnum örmum enda Múrinn í andstöðu við þá eins og allt vald og einkum auðvald. Smám saman fóru þeir þó að líta mildari augum til Múrsins og taka upp efni úr honum. Við því var aldrei amast enda markmiðið með Múrnum að breiða út málstað okkar. Fyrstu tvö árin sem Múrinn starfaði kom fyrir að áhrifamenn þættust ekki vita að Múrinn væri til en smám saman komst enginn upp með slík látalæti. En margir tóku Múrnum fagnandi. Dyggasti stuðningshópur Múrsins hefur ævinlega verið kynslóðin sem nú er 20-30 ára en óneitanlega vorum við líka stolt af því að heyra af læknum á níræðisaldri og rúmlega sjötugum rithöfundum sem skoðuðu Múrinn á hverjum degi. Talsverðum hópi fólks hefur fundist það eiga samleið með Múrnum og það er ekki síst vegna þess fólks að honum hefur verið haldið úti í nærfellt 2700 daga. Smám saman fjölgaði höfundum líka. Alls munu a.m.k. 50 einstaklingar hafa skrifað greinar á Múrinn og flestir fleiri en eina. Það er full ástæða til að þakka öllum þeirra framlag og ekki aðeins kurteisinnar vegna; hinum harða kjarna Múrsins þykir vænt um alla sína höfunda og við metum mikils að fólk skuli hafi talið Múrinn góðan vettvang til að koma sínum skoðunum áleiðis. Þegar litið er upp úr sjálfsánægjunni smástund og svipast um á Íslandi blasir við að hér er nú sest að völdum ríkisstjórn sem hefur auðhyggjuna að leiðarstjörnu. Þessi stjórn nýtur dæmafárrar hollustu íslenskra fjölmiðla, svo að jafnvel gömlum íhaldshundum er ekki rótt. Þó að stjórnarflokkarnir hafi aðeins 62% fylgi meðal þjóðarinnar er fylgi þeirra auðsjáanlega mun meira meðal fjölmiðlamanna og svokallaðra álitsgjafa. Og enn meiri skekkja skapast vegna þess að þeir sem fylgja öðrum flokkum hafa þær skoðanir oftast fyrir sig en stuðningsmenn S-flokkanna eru ófeimnir að koma sínum boðskap á framfæri, eins og þeir sem eru í yfirburðastöðu eru gjarnan. Enda hafa skrif blaðamanna og álitsgjafa um ríkisstjórnina seinustu daga helst minnt á aðdáendasíður popphljómsveita á netinu. Þegar staðan er þannig er auðvitað hætta á að hugmyndafræði stjórnvalda verði svo ráðandi að óhætt sé að tala um alræði hennar. Merkir hugsuðir eins og hinn slóvenski Zizek hika raunar ekki við að kalla hina svokölluðu frjálshyggju alræðishyggju. Zizek hefur greint þetta ágætlega í bók sinni um alræðishyggju og raunar líka Einar Már Jónsson sagnfræðingur í bókinni Bréf til Maríu. Hér á Íslandi eru ýmsar kreddur ráðandi sem þola hvorki andstöðu né gagnrýni. Ein er sú hugmynd að friður verði best tryggður með stórum hernaðarbandalögum sem lúta forræði mesta herveldis í heimi. Eitt slíkt er í okkar heimshluta og leggur áherslu á vígvæðingu aðildarríkjanna. Ríkisstjórnin lítur á tilvist þess sem náttúrulögmál og hið sama gera fjölmiðlarnir. Í útbreiddasta dagblaði landsins eru skrifaðir leiðarar þar sem amast er við allri andstöðu gegn slíkri hernaðarhyggju. Andstaða við hana er í raun ekki leyfileg skoðun í opinberri umræðu á Íslandi, þrátt fyrir að almenningur sé mun frábitnari hernaðarhyggjunni en þeir sem mest ber á. Önnur kreddan sem stjórnmálamenn og fjölmiðlar eru handgengnir er sú að hið opinbera sé mjög hættulegt og allur „rekstur“ skuli fylgja lögmálum viðskiptanna, alveg burtséð frá því hvað um er að ræða. Ljóst er að hin nýja ríkisstjórn mun starfa samkvæmt þessari kreddu og njóta mikils stuðnings fjölmiðlamanna í „einkaframkvæmd“. Allir sem andæfa verða sagðir „á móti öllu“ og „á móti nútímanum“. Eins er harðbannað á Íslandi að halla orði á hina nýju einkavæddu banka. Allri gagnrýni á þá er svarað með klisjunni um að „nú eigi að hrekja bankanna úr landi“, þó að bankarnir sjálfir státi sig raunar af því að starfsemi þeirra fer nú að mestu leyti fram erlendis. Þá er áberandi að þeir sem þykjast sérstakir talsmenn frelsis telja flestir að útbreiðsla áfengis og gosdrykkja sé lykilatriði í vaxandi frelsi. Aðrir spyrja hvort þetta sé virkilega kjarninn í frelsi Íslendinga árið 2007. En þannig má ekki spyrja, þá eru talsmenn alræðishyggjunnar komnir á kreik. Þegar ný ríkisstjórn er kölluð „sáttastjórn“, þá er rétt að vara sig. Fáir hafa verið iðnari við að kenna sig við sættir en fasistar af ýmsu tagi, hvort sem þeir töldu sig til hægri eða vinstri. Og sættirnar ganga iðulega út á að þröngva sjónarmiðum meirihlutans upp á alla og koma í veg fyrir andstöðu. Frumstæðir alræðishyggjumenn hafa notast við lögreglu og ofbeldi en í nútímanum þurfa menn ekki á svo grófum aðferðum að halda. Það má útiloka gagnrýnisraddir úr fjölmiðlum eða grafa undan þeim með hjálp eigin yfirburðastöðu. Auðvitað blasir við að á slíkum tímum er þörfin brýn fyrir óháða og gagnrýna miðla eins og Múrinn sem fylgja ekki straumnum og hafa áhrif með því að vera öðruvísi og tala eigin tungu í stað þess að éta upp klisjurnar eftir öðrum. Þó að Múrinn hverfi af vettvangi er það ekki vegna þess að ekki sé þörf fyrir hann. Það er brýn þörf á að halda kyndli róttækninnar á lofti. Gegn pólitískri róttækni er gjarnan teflt tveimur klisjum. Í fyrsta lagi þeirri að allir séu eins og í raun sammála; samirassinnundirþeimöllumklisjan. Hún er líka algeng meðal andófsmanna en er stórhættuleg vegna þess vonleysis sem af henni leiðir. Önnur hættuleg hugmynd er einmitt sú að fólk fái ekki rönd við reist, ráðandi öfl verði alltaf ráðandi, heimurinn séu ofurseldur efnahags- og stjórnmálalögmálum sem fólk hafi engin áhrif á. En dæmin sanna hið gagnstæða. Venjulegt fólk getur breytt ýmsu ef það fer á stjá og reynir það. Heimurinn er ekki allur á leið til auðhyggjunnar og um það gæti ég skrifað langt mál og mikið. En það væri líklega að ganga of mikið á lagið. Þess í stað vísa ég í stuttan pistil sem mér hlotnaðist sú ánægja að setja saman fyrir nokkrum mánuðum, við andlát fantsins Pinochets. Ég læt það duga að sinni. Það er engin uppgjöf í Málfundafélagi úngra róttæklínga. Félagar munu áfram tjá sig um heimsmálin og íslensk stjórnmál. Einn félaginn er kominn á alþingi. Aðrir hafa fastan dálk í útbreiddum blöðum. Enn aðrir tjá sig á netinu. Sá er þetta ritar er nú hættur reglulegum skrifum um stjórnmál en engan veginn laus við þá áráttu að vilja breyta heiminum til hins betra. Þeirri áráttu deila allir höfundar Múrsins og traustasti lesendahópur hans. Því er rétt að sleppa kveðjum, við munum öll hittast í baráttunni. Múrinn heyrir sögunni til en þó aðeins sem kafli í lengri sögu sem ekki er lokið: sögunni um þau áhrif sem venjulegt fólk vill hafa, á að hafa og getur haft.[url][/url][url][/url]
áj
|
